تعهدات دولت ها به حفاظت از محیط زیست دریایی در برابر تغییرات اقلیمی: واکاوی نظریه مشورتی دیوان بین المللی حقوق دریاها

صدور نظر مشورتی دیوان بین المللی حقوق دریاها در ۲۱ می ۲۰۲۴، نقطه عطفی در رابطه با تعهدات دولت ها برای حمایت و حفاظت از محیط زیست دریایی در برابر تغییرات اقلیمی قلمداد می شود. در این نظر، مهم ترین مرجع قضایی در حوزه حقوق دریاها، اقدام به تفسیر مفاد کنوانسیون حقوق دریاها ۱۹۸۲ در راستای مقابله با تغییرات اقلیمی نمود. لذا، سوال اصلی این پژوهش آن است که از نظر ایتلوس تعهدات دولت ها در حقوق بین الملل برای مقابله با آثار زیانبار تغییرات اقلیمی در پهنه های دریایی چیست؟ نتایج این نوشتار که با روش توصیفی- تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانه ای فراهم آمده نشان می دهد، اگرچه کنوانسیون حقوق دریاها تعهداتی را در رابطه با مقابله با تغییرات اقلیمی و رفع آثار زیانبار آن مقرر نداشته است اما دیوان ، با تفسیری تکاملی، میان دو تعهد مندرج در این سند، یعنی تعهد به پیشگیری، کنترل و مقابله با آلودگی دریایی و همچنین تعهد به حفظ محیط زیست دریایی از یک سو و مقابله با تغییرات اقلیمی از سویی دیگر، پیوند برقرار کرده است. همچنین دیوان، معیار مراقبت مقتضی سختگیرانه را به عنوان شاخصی برای اجرای تعهدات مذکور درنظر آورده که به معنی ایجاد یک سیستم ملی برای قانون گذاری، اجرا و تضمین انجام فعالیت های مقابله ای با تغییرات اقلیمی است.

کلیدواژه ها:

دیوان بین المللی حقوق دریاها ، تغییرات اقلیمی ، آلودگی دریایی ، محیط زیست دریایی ، مراقبت مقتضی سختگیرانه