حقوق دیجیتال کاربران در محیط های هوش مصنوعی و متاورس: تحلیل نظری و تطبیقی

تحولات اخیر در فناوری های دیجیتال، به ویژه هوش مصنوعی و متاورس، نگرانی های جدی در حوزه حقوق دیجیتال ایجاد کرده است. با افزایش تعاملات کاربران در محیط های دیجیتال پیچیده و حجم وسیع داده های شخصی و رفتاری، حفاظت از حریم خصوصی، مالکیت داده ها و مسئولیت قانونی تصمیمات خودکار به چالشی جهانی تبدیل شده است. پرسش اصلی تحقیق این است که قوانین فعلی ایران و چارچوب های بین المللی چگونه می توانند حقوق کاربران را در مواجهه با فناوری های نوین تضمین کنند و چه خلاهای حقوقی و مفهومی در این حوزه وجود دارد. اهمیت پژوهش از آن جهت است که قوانین موجود غالبا محدود به جرایم سنتی سایبری هستند و توانایی پاسخگویی به پیچیدگی های محیط های هوش مصنوعی و متاورس را ندارند. هدف مقاله تحلیل نظری و تطبیقی وضعیت حقوق دیجیتال در ایران و جهان، شناسایی چالش ها و ارائه چارچوب تحلیلی برای حفاظت از حقوق کاربران در محیط های هوشمند است. روش پژوهش در این مقاله توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعه اسنادی شامل قوانین، مقالات، آراء قضایی و دکترین حقوقی می باشد. یافته های تحقیق نشان می دهد که قوانین موجود در ایران فاقد پوشش کافی برای حریم خصوصی پیشرفته، مالکیت داده ها و مسئولیت حقوقی ناشی از تصمیمات هوش مصنوعی هستند و چارچوب های بین المللی نیز نیازمند بومی سازی و تطبیق با شرایط ملی هستند. نوآوری این مقاله در ارائه تحلیل ترکیبی حقوقی، تطبیقی و فلسفی است که خلاهای موجود را روشن کرده و مسیر توسعه حقوق دیجیتال در محیط های نوین فناوری را ترسیم می کند.

کلیدواژه ها:

حقوق دیجیتال ، هوش مصنوعی ، متاورس ، حریم خصوصی ، مالکیت داده