تحلیلی انتقادی بر اجرای طرح جابر بن حیان در دوره ابتدایی :بررسی چالش ها و ارایه راهکارها

طرح جابر بن حیان به عنوان یکی از برنامه های آموزشی وزارت آموزش وپرورش ایران، با هدف ارتقای خلاقیت، تقویت روحیه پژوهشگری و نهادینه سازی مهارت های علمی و عملی در میان دانش آموزان ابتدایی طراحی و اجرا می شود. این پژوهش با رویکرد توصیفی– تحلیلی به بررسی نقاط قوت و ضعف این طرح در فرایند اجرا می پردازد. داده ها از طریق مرور اسناد، گزارش های اجرایی، مطالعات پیشین و تحلیل محتوای برنامه های مرتبط گردآوری شده است. نتایج تحلیل نشان می دهد که طرح جابر بن حیان توانسته است در ابعاد متعددی از جمله ایجاد علاقه به علوم، تقویت مهارت مشاهده، طبقه بندی، فرضیه سازی و افزایش انگیزه یادگیری در دانش آموزان دستاوردهای مثبتی داشته باشد. همچنین زمینه مشارکت والدین در آموزش و پیوند خانه و مدرسه را فراهم ساخته و به عنوان بستری برای تحقق یادگیری فعال و پروژه محور عمل کرده است. با این حال، چالش های متعددی نظیرکمبود امکانات و تجهیزات آموزشی در مدارس، نبود آموزش کافی برای معلمان در خصوص روش های پژوهش محور، نگرش صوری برخی مدارس به اجرای طرح و نابرابری های آموزشی که فرصت های برابر را برای همه دانش آموزان محدود می سازد؛ در اجرای این طرح مشاهده می شود. تحلیل انتقادی نشان می دهد که در صورت بازنگری در دستورالعمل ها، تقویت زیرساخت های آموزشی، فراهم سازی دوره های توانمندسازی معلمان و اجرای بهینه نظام ارزشیابی کیفی و فرایندی، می توان اثربخشی طرح را افزایش داد. در مجموع، طرح جابر بن حیان ظرفیت بالایی برای توسعه سواد علمی و پرورش پژوهشگران کوچک در دوره ابتدایی دارد، اما تحقق کامل اهداف آن نیازمند رفع موانع ساختاری، مدیریتی و آموزشی است.

کلیدواژه ها:

طرح جابر بن حیان ، آموزش ابتدایی ، یادگیری پژوهش محور ، خلاقیت علمی.