تحلیل مهارت های ارتباطی و روانشناختی مورد نیاز دبیران برای ایجاد انگیزه در دانش آموزان (مطالعه میدانی: دبیرستان های شهر کاشان)

هدف اصلی این پژوهش، تحلیل و شناسایی مهارت های ارتباطی و روانشناختی کلیدی است که دبیران برای افزایش انگیزش تحصیلی دانش آموزان به آن ها نیاز دارند. انگیزش تحصیلی به عنوان یکی از مهم ترین پیش بینی کننده های موفقیت تحصیلی و پیشرفت فردی، همواره مورد توجه نظام های آموزشی بوده است. در این میان، نقش دبیر به عنوان تسهیل گر فرآیند یادگیری، محوری است. این تحقیق با رویکرد آمیخته (کمی و کیفی) و به روش توصیفی-تحلیلی انجام شده است. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه دبیران دبیرستان های شهر کاشان در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۱ بوده است. نمونه گیری در بخش کمی به روش تصادفی طبقه ای و با حجم ۱۸۰ نفر از دبیران انجام گرفت و در بخش کیفی، ۲۰ نفر از دبیران با تجربه از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته و مشاهده کلاسی مورد بررسی قرار گرفتند. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه محقق ساخته مهارت های ارتباطی و روانشناختی (با آلفای کرونباخ ۰.۸۹) و پروتکل مصاحبه بوده است. یافته های کمی نشان داد که بین مهارت هایی نظیر «همدلی»، «بازخورد سازنده»، «گوش دادن فعال» و «ایجاد جو روانی امن» با انگیزش تحصیلی دانش آموزان (از دیدگاه دبیران) رابطه مثبت و معناداری وجود دارد (p<۰.۰۱). نتایج کیفی نیز نشان داد که دبیران موفق، فراتر از انتقال محتوای درسی، بر «ایجاد رابطه شخصی مبتنی بر احترام»، «شناسایی نیازهای فردی دانش آموزان» و «مدیریت هیجانات در کلاس درس» تمرکز دارند. این پژوهش نشان می دهد که سرمایه گذاری بر روی آموزش و توسعه مهارت های نرم (Soft Skills) در دبیران می تواند تاثیر مستقیمی بر بهبود اکوسیستم یادگیری و ارتقای انگیزش دانش آموزان داشته باشد.

کلیدواژه ها:

مهارت های ارتباطی ، مهارت های روانشناختی ، انگیزش تحصیلی ، دبیران ، رابطه معلم و دانش آموز ، روانشناسی تربیتی.