تحلیل تطبیقی تاثیر فناوری های نوین دیجیتال بر حقوق حریم خصوصی در ایران و اتحادیه اروپا

تحولات سریع فناوری های نوین دیجیتال از جمله هوش مصنوعی، کلان داده ها، اینترنت اشیا و شبکه های اجتماعی، مرزهای سنتی حریم خصوصی را به چالش کشیده و نظام های حقوقی را در معرض آزمونی پیچیده قرار داده است. پژوهش حاضر با رویکرد تطبیقی به بررسی تاثیر این فناوری ها بر حقوق حریم خصوصی در ایران و اتحادیه اروپا می پردازد و تلاش می کند با تحلیل داده های واقعی قوانین، رویه های قضایی و اسناد بین المللی، نقاط اشتراک و افتراق این دو نظام حقوقی را آشکار سازد. یافته ها نشان می دهد که اتحادیه اروپا با تصویب مقررات عمومی حفاظت از داده ها (GDPR) توانسته چارچوبی نظام مند و الزام آور برای حمایت از داده های شخصی ایجاد کند، در حالی که ایران با وجود اصلاحات پراکنده در قوانین مرتبط، همچنان فاقد نظام جامع و یکپارچه در این حوزه است. بررسی تطبیقی نشان می دهد که چالش های اصلی در هر دو نظام شامل نبود شفافیت در جمع آوری داده ها، ضعف سازوکارهای نظارتی و دشواری در تضمین رضایت آگاهانه کاربران است. نتایج مطالعه حاکی از آن است که با وجود تفاوت های ساختاری، هر دو نظام با فشارهای مشابه ناشی از رشد فناوری مواجه اند و نیازمند بازنگری در سیاست گذاری ها و قوانین موجود هستند. بر این اساس، پیشنهاد می شود ایران با الهام از تجربه اتحادیه اروپا، ضمن تدوین قانون جامع حفاظت از داده های شخصی، نهادهای نظارتی مستقل را تقویت کرده و رویکردی ترکیبی از عدالت حمایتی و کارآمدی اقتصادی را در تدوین سیاست ها مدنظر قرار دهد. این پژوهش می تواند به تصمیم گیران، قانون گذاران و پژوهشگران در حوزه حقوق فناوری کمک کند تا ضمن شناسایی خلاهای موجود، راهکارهای عملی برای ارتقای حمایت از حریم خصوصی در بستر دیجیتال ارائه دهند.

کلیدواژه ها:

حقوق حریم خصوصی ، فناوری های دیجیتال ، اتحادیه اروپا ، ایران ، مقررات GDPR.