طراحی دوره های آموزشی مبتنی بر بازی (Gamification) برای دروس چالش برانگیز (مانند ریاضی و علوم)

این پژوهش با هدف طراحی و اعتبارسنجی یک چارچوب ساختاریافته برای به کارگیری گیمیفیکیشن در دوره های آموزشی دروس چالش برانگیز، با تاکید بر درس ریاضی، و بررسی اثربخشی آن بر پیشرفت تحصیلی و انگیزه یادگیری دانش آموزان انجام شد. این مطالعه به روش آمیخته (Mixed-Methods) در سه فاز متوالی اجرا گردید. در فاز اول، با انجام یک مرور نظام مند ادبیات (۴۸ مقاله منتشر شده بین سال های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۴)، چارچوب اولیه طراحی شد. در فاز دوم، چارچوب پیشنهادی از طریق تکنیک دلفی و با نظر ۱۲ متخصص حوزه های تکنولوژی آموزشی، روانشناسی یادگیری و آموزش ریاضی اعتبارسنجی و نهایی شد. در فاز سوم، اثربخشی چارچوب در یک مطالعه نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل بر روی ۴۰ دانش آموز مقطع متوسطه اول مورد آزمون قرار گرفت. داده ها با استفاده از آزمون t مستقل، پرسشنامه انگیزه تحصیلی هارتر و مصاحبه نیمه ساختاریافته گردآوری و تحلیل شدند. نتایج تحلیل های کمی نشان داد که بین میانگین نمرات پیشرفت تحصیلی (p<۰.۰۰۱) و انگیزه درونی (p<۰.۰۰۱) گروه آزمایش که با چارچوب گیمیفای شده آموزش دیده بودند، در مقایسه با گروه کنترل که به روش سنتی آموزش دیده بود، تفاوت مثبت و معنادار آماری وجود دارد. تحلیل کیفی داده های مصاحبه نیز چهار مضمون اصلی «کاهش اضطراب»، «احساس پیشرفت و شایستگی»، «لذت بخش بودن فرآیند یادگیری» و «تمایل به تداوم» را آشکار ساخت که موید تقویت نیازهای روان شناختی پایه در نظریه خودتعیین گری بود. یافته ها به طور قوی از اثربخشی چارچوب پیشنهادی در افزایش همزمان بازده های شناختی و عاطفی-انگیزشی یادگیری حمایت می کند. این مطالعه نتیجه می گیرد که گیمیفیکیشن، زمانی که بر اساس یک طراحی نظام مند و مبتنی بر اصول روان شناختی باشد، می تواند به عنوان یک راهبرد آموزشی تحول آفرین برای غلبه بر چالش های آموزش دروس دشوار به کار گرفته شود.

کلیدواژه ها:

گیمیفیکیشن ، آموزش ریاضی ، طراحی آموزشی ، انگیزه یادگیری ، مرور نظام مند ، تکنیک دلفی