بررسی قوانین حقوقی و مجازاتهای سارقان ادبی و هنری سایبری در حقوق ایران و بین الملل

در دنیای معاصر که فضای سایبری بستر اصلی تبادل اطلاعات و تولید آثار ادبی و هنری محسوب می شود، موضوع سرقت های ادبی و هنری در این فضا به یکی از چالش های جدی حقوق داخلی و بین المللی تبدیل شده است. پرسش اصلی این پژوهش آن است که قوانین حقوقی ایران و نظام های حقوقی بین المللی چه رویکردی در قبال حمایت از آثار فکری در فضای سایبری و مقابله با سارقان ادبی و هنری اتخاذ کرده اند و تا چه حد این مقررات می توانند در پیشگیری و مجازات موثر باشند. ضرورت پرداختن به این موضوع از آنجا ناشی می شود که گسترش بی سابقه فناوری های دیجیتال و سهولت دسترسی به آثار فکری، زمینه سوءاستفاده، کپی برداری غیرمجاز و نقض حقوق پدیدآورندگان را افزایش داده و این امر نه تنها حقوق فردی مولفان را خدشه دار می سازد بلکه اعتماد عمومی به نظام حمایت حقوقی را نیز تضعیف می کند. هدف اصلی مقاله، تبیین ابعاد قانونی و کیفری سرقت های ادبی و هنری در فضای سایبری و مقایسه آن میان حقوق ایران و اسناد و رویه های بین المللی است تا خلاها و نقاط قوت قوانین شناسایی و راهکارهایی برای ارتقای حمایت از آثار فکری ارائه شود. روش پژوهش در این مقاله توصیفی–تحلیلی بوده و با تکیه بر مطالعه منابع کتابخانه ای، قوانین داخلی، اسناد بین المللی و رویه های حقوقی مرتبط انجام گرفته است. یافته های تحقیق نشان می دهد که هرچند نظام حقوقی ایران در قوانین موجود به جرم انگاری برخی مصادیق سرقت ادبی و هنری پرداخته، اما همچنان در حوزه فضای سایبری با ابهامات و نارسایی های تقنینی و اجرایی مواجه است؛ در مقابل، نظام بین المللی با تاکید بر معاهداتی چون کنوانسیون برن و موافقت نامه تریپس، چارچوب های نسبتا منسجم تری را ارائه داده است. نتیجه نهایی مقاله حاکی از آن است که تلفیق اصلاحات تقنینی داخلی با بهره گیری از تجربیات بین المللی می تواند زمینه ارتقای حمایت از آثار ادبی و هنری در فضای سایبری را فراهم آورد و نوآوری این پژوهش در تحلیل تطبیقی دقیق و ارائه راهکارهای عملی متناسب با شرایط حقوقی ایران نهفته است.

کلیدواژه ها:

سرقت ادبی و هنری سایبری ، حقوق ایران ، حقوق بین الملل ، مالکیت فکری ، مجازات های کیفری