مالکیت داده های بزرگ از منظر حقوق مالکیت فکری

داده های بزرگ به عنوان یکی از ارکان اساسی عصر دیجیتال و اقتصاد دانش بنیان، نقش محوری در تولید، پردازش و تحلیل اطلاعات پیچیده دارند و به دلیل حجم زیاد، تنوع و سرعت بالای تولید، امکان استفاده از روش های سنتی را محدود کرده اند. اهمیت این موضوع از آن جهت است که بهره برداری موثر از داده ها، تضمین نوآوری، امنیت اقتصادی و جلوگیری از سوءاستفاده های غیرمجاز را ممکن می سازد، و فقدان یک چارچوب قانونی جامع می تواند تهدیدی برای توسعه فناوری ها و اقتصاد دیجیتال محسوب شود. هدف این مقاله بررسی و تحلیل نقش حقوق مالکیت فکری در حمایت از مالکیت داده ها و تعیین مسئولیت های مستقیم و غیرمستقیم ناشی از استفاده از داده های بزرگ است. روش پژوهش در این مقاله توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعه اسنادی و تطبیقی است و با تحلیل قوانین، مقررات و رویه های مرتبط در سطح ملی و بین المللی، چالش ها و فرصت های قانونی بهره برداری از داده ها مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج تحقیق نشان می دهد که استفاده از ترکیبی از ابزارهای حقوق مالکیت فکری، از جمله حق مولف، پتنت و اسرار تجاری، همراه با قراردادها و فناوری های امنیتی، می تواند چارچوبی قانونی، امن و پایدار برای مدیریت داده های بزرگ ایجاد کند. همچنین شناسایی مسئولیت های مستقیم و غیرمستقیم نهادهای مختلف و تدوین سیاست های حفاظتی دقیق، موجب ارتقای امنیت اقتصادی و تشویق نوآوری می شود. نوآوری این پژوهش در ارائه راهکار یکپارچه حقوقی–فناورانه برای بهره برداری قانونی و امن از داده های بزرگ است که می تواند به توسعه اقتصاد دیجیتال و بهبود سیاست گذاری داده محور کمک کند.

کلیدواژه ها:

داده های بزرگ ، مالکیت داده ، حقوق مالکیت فکری ، مسئولیت قانونی