چهار گام راهبردی در مطالعات حکمت بنیاد پدیده ی اجتماعی هیات مناسک عاشورایی

هدف این مقاله تبیین گامهای راهبردی برای شکوفایی هر چه بیشتر رویکرد حکمت بنیاد در مطالعات اجتماعی بالاخص هیات و مناسک عاشورایی است. پس از طرح برخی وجوه ضرورت این رویکرد در مطالعات هیات با اتکاء بر تجربه ی زیسته نگارنده در حوزه مطالعات اجتماعی حکمت، بنیاد با روشی تحلیلی-فلسفی چهار گام راهبردی برای شکوفایی این حوزه مطالعاتی و گذر از موانع پیش روی آن پیشنهاد و برخی از لوازم و ابعاد آن مورد بحث و بررسی قرار می گیرد. در گام نخست بر این امر تاکید میشود که مناسک عزاداری یک حقیقت و سنت کاملا زنده و پویای دینی است که معنا و هویت آن را از طریق تجربه زیسته عزاداران و منابع روایی معتبری که پشتوانه ی نظری آنست به وضوح میتوان فهم و تحلیل نمود و لذا قبل از تحلیل هیات و مناسک عزاداری توسط هر دستگاه نظری بومی یا مدرن لازم است تا از دریچه تجربه ی زیسته و آشنایی با معارف منقول از آن درکی انضمامی و عمیق یافت؛ اما در گام دوم جهت تعمیق و مدیریت این شناخت همدلانه و همین طور توضیح این پدیده برای مخاطب غیر همدل و ممانعت از بسط تفسیرهای غیر معتبر ضروری است تا تلاشی روشمند برای تبیین و نظریه پردازی معقول و فلسفی پیرامون پدیده صورت پذیرد. در این گام ضمن اشاره به برخی از سوابق این نگاه در سنت اسلامی نقد برخی از کمبودها دو پیشنهاد ایجابی نیز ارائه میگردد. نخست ضرورت تقویت زبان توصیفی برای درک انضمامی و راحت تر از قواعد حکمی و فراهم شدن بستر پیوند آن با پدیده های اجتماعی و دوم طرح نظریه اجتماعی حکمت بنیاد با عنوان از علم النفس صدرایی تا فلسفه الاجتماع اسلامی» اساس آن می توان پیوندهای پراکنده و غیر روشمند میان مبانی حکمی و علوم اجتماعی را در قالب یک نظریه به صورت جامع و روشمند ارائه نمود. در گام سوم بر این مسئله تاکید میشود که دستاوردهای دو گام قبلی مادامی که در قالب مسائل و مبانی دوگانه های بنیادین علوم اجتماعی صورت بندی نشود مجال گفتگو و شنیدن شدن این دستاوردها توسط اهالی علوم اجتماعی فراهم نمی شود و لذا برخی ابعاد و لوازم این گام راهبردی مورد بررسی قرار میگیرد و در نهایت در گام چهارم بر این مسئله تاکید میشود که مادامی که این دستاوردها در قالب پژوهشهای عینی و انضمامی پیامدهای تبیینی، تفسیری و انتقادی خودش را هویدا نسازد کارآمدی مطالعات حکمت بنیاد در عرصه علوم اجتماعی روشن نخواهد شد.

کلیدواژه ها:

هیات ، مناسک عاشورایی ، فلسفه علوم اجتماعی ، مطالعات حکمت بنیاد ، دوگانه های فلسفه علوم اجتماعی ، روش شناسی مطالعات اجتماعی ، علوم انسانی اسلامی