جایگاه هیئات شیعی در تاب آوری جامعه بحران زده؛ مطالعه ی موردی

مقاومت در جوامع بحران زده همواره از بحث های بنیادین مباحث تاریخ و دین شناسی بوده رفتار انسان دستخوش بحران اجتماعی و پناه آوری به دین و هیاتهای دینی و نیز نقش این هیاتها در تسکین تاملات روحی اجتماعی از جمله مهمترین مباحث این پژوهشها بوده است. جامعه ایران نیز پس از یورشهای متعدد در طول تاریخ به عنوان جامعه ای بحران زده دچار آشوب و سرگشتگی شده است. تاثیرات و تبعات این آشوب زدگی در اندیشه و حیات اجتماعی ایران پس از این رخدادها کاملا آشکار است؛ از جمله آنکه بخشی از جامعه ی ایرانی در مواجه با این رخدادها دچار گسست ذهنیتی، فکری و هویتی شده است. به عنوان نمونه در برخی ادوار، پژوهشگران ظهور نحله های صوفی گرانه و نیز اندیشه های لاادری گری را از جمله نمونه های پاسخ ذهنی جامعه فاجعه دیده می دانند بخشی دیگر از جامعه نیز با توسل به ساحت دین از نظر روانی و فکری توانستند به مقاومت علیه بحران پرداختند و از این بحران عبور کنند در حقیقت تاب آوری جامعه در این رویکرد با استفاده از توسل به دین و به ویژه هیاتهای دینی منجر به حفظ حیات اجتماعی و فرهنگی جامعه شده است. این تحقیق نیز بر این اساس به بررسی این مسئله می پردازد که هیات های دینی شیعیان چگونه به حفظ حیات اجتماعی و تاب آوری روانی جامعه آشوب زده ایران پس از حمله مغول یاری رسانده اند. این پژوهش بر اساس روش تحلیلی توصیفی و کنکاش در منابع دست اول تاریخ ایران پس از حمله مغول به بررسی ابعاد تاب آوری جامعه و جایگاه هیاتهای دینی، مذهبی جامعه ایران در این تاب آوری پرداخته است و به این نتیجه دست می یابد که جوامع شیعی ایرانی همچون گروه سربداران یا گروه شیعیان کاشان و دیگر نقاط ایران که هویت دینی را از طریق هیات های مذهبی حفظ کرده بودند علیه مغول قیام کرده و حتی حکومتهایی ایجاد کردند. پس این مقاومتها بود که این جوامع آشوب زده ایران با توسل به فرهنگ شیعی مقاومت در برابر جور و ستم و با الهام از نهضت عاشورا توانستند هویتهای اجتماعی و دینی خود را حفظ کرده و از این بحران اجتماعی کنند.

کلیدواژه ها:

هیئات مذهبی ، تاب آوری ، جامعه ایران ، جامعه شناسی