تاثیر سوگیری های رفتاری بر تصمیمات سرمایه گذاران حقیقی در بازار بورس

این پژوهش با هدف بررسی نظام مند تاثیر سوگیری های رفتاری بر تصمیمات سرمایه گذاران حقیقی در بازار سرمایه انجام شده است. برخلاف فرض عقلانیت در نظریه های مالی کلاسیک، شواهد تجربی نشان می دهد که سرمایه گذاران تحت تاثیر مجموعه ای از سوگیری های شناختی، عاطفی و اجتماعی قرار دارند که موجب تصمیم گیری های غیرمنطقی در خرید، فروش و نگهداری سهام می شود. برای دستیابی به تصویری جامع از این پدیده، از روش مرور نظام مند مبتنی بر چارچوب PRISMA استفاده شده است. جست وجوی مقالات در پایگاه های بین المللی Scopus، Web of Science، ScienceDirect و پایگاه های داخلی SID و MagIran با استفاده از کلیدواژه های فارسی و انگلیسی مرتبط انجام شد. بازه زمانی مطالعات بین المللی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴ و مطالعات داخلی ۱۳۸۵ تا ۱۴۰۲ تعیین گردید. پس از مراحل شناسایی، غربال گری و ارزیابی، ۵۲ مقاله نهایی (۳۴ بین المللی و ۱۸ داخلی) انتخاب و داده ها از طریق تحلیل مضمون مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که سوگیری های رفتاری از جمله اعتماد به نفس بیش از حد، لنگراندازی، رفتار گله ای، زیان گریزی، اثر چارچوب بندی و تازه گرایی نقش پررنگی در رفتار تصمیم گیری سرمایه گذاران حقیقی دارند. این سوگیری ها باعث افزایش نوسانات بازار، واکنش های افراطی یا تاخیری به اطلاعات، و ایجاد حباب ها و ریزش های ناگهانی می شوند. در بازار ایران، به دلیل سهم بالای سرمایه گذاران حقیقی، وابستگی به شبکه های اجتماعی و محدودیت اطلاعات تحلیلی، شدت اثر این سوگیری ها بیش از بازارهای توسعه یافته است. این یافته ها بر ضرورت سیاست گذاری آموزشی و نهادی برای مدیریت رفتار سرمایه گذاران تاکید دارند.

کلیدواژه ها:

سوگیری های رفتاری ، سرمایه گذاران حقیقی ، بازار سرمایه ، مرور نظام مند