نقش و جایگاه قفقاز جنوبی در راهبردهای امنیتی روسیه پس از فروپاشی شوروی

پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی منطقه قفقاز جنوبی به یکی از کانونهای راهبردی رقابت ژئوپلیتیکی میان روسیه و قدرت های غربی تبدیل شد. اهمیت جغرافیایی منابع غنی انرژی و موقعیت حیاتی این منطقه برای منافع ملی روسیه، شده که مسکو قفقاز جنوبی را بخشی از خارج نزدیک و حیاط خلوت راهبردی خود تلقی کند. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و با بهره گیری از منابع کتابخانهای و اسنادی به بررسی راهبردهای کلان روسیه در قفقاز جنوبی پرداخته و تلاش دارد ابعاد مختلف حضور این کشور را در زمینههای سیاسی و امنیتی تحلیل کند. یافته ها نشان میدهد که اهداف اصلی روسیه شامل تضمین امنیت مرزهای جنوبی بازسازی نفوذ سنتی در جمهوری های سابق شوروی، و جلوگیری از نفوذ نهادهای غربی به ویژه ناتو و اتحادیه اروپا است روسیه برای تحقق این اهداف از ابزارهایی چون استقرار نظامی ائتلافهای امنیتی و کنترل مسیرهای انرژی بهره گرفته است در مقابل ایالات متحده و متحدانش در تلاش اند با نفوذ در ساختارهای حکمرانی کشورهای منطقه توازن قوا را به نفع غرب تغییر دهند در نتیجه قفقاز جنوبی به میدان رقابتی پیچیده تبدیل شده که استمرار این وضعیت میتواند ثبات منطقه را تهدید کرده و چالشهای بیشتری را برای نظم امنیتی اوراسیا به وجود آورد.

کلیدواژه ها:

قفقاز جنوبی ، سیاست خارجی روسیه ، نفوذ ، قدرت های خارجی