بازخوانی تجربه زیسته در فضاهای عمومی با تاکید بر احساسات رنگ و بویایی در انسان (نمونه موردی: میدان نقش جهان اصفهان)

طراحی شهری تنها در چارچوب کالبدی و عملکردی فضا معنایابد، بلکه تجربه ای ادراکی و احساسی کاربران نیز نقش تعیین کننده ای در کیفیت فضاهای عمومی ایفا می کند. این مقاله با تاکید بر اهمیت رنگ و بو به عنوان دو عنصر حسی که کمتر مورد توجه قرار گرفته اند، به بازخوانی تجربه ی زیسته در فضاهای عمومی می پردازد و میدان نقش جهان اصفهان را به عنوان نمونه ای شاخص از فضای شهری تاریخی ایران تحلیل می کند. در بخش های ابتدایی، با مرور مفاهیم چون حس مکان، روح مکان و تجربه ی حسی فضا، اهمیت دریافت چندحسی در شکل گیری خاطره، هویت و احساس تعلق بررسی می شود. یافته های مطالعه موردی نشان می دهد که تنوع رنگ در معماری صفوی، به ویژه رنگهای فیروزه، طلایی و الجوردی در مساجد و بازار، احساس آرامش، شکوه و هویت مذهبی را منتقل می کنند. همچنین، بوهای موجود در میدان شامل بوی غذا، ادویه، چای، اسپند و گیاهان نقش مهمی در ساختن حافظه ی جمعی و ایجاد پیوند احساسی با فضا دارند. تحلیل میدان نقش جهان نشان می دهد که طراحی موفق شهری در گرو توجه به ابعاد حسی فرهنگی می تواند باشد. در پایان، پیشنهاداتی برای طراحی چندحسی فضاهای شهری با رویکرد تقویت حس مکان، خاطره انگیزی و مشارکت مردم ارائه می شود.

کلیدواژه ها:

طراحی شهری ، تجربه زیسته ، حس مکان ، رنگ ، بو ، میدان نقش جهان ، ادراک حسی ، فضای عمومی