ویژگی های متمایز معرفت شناسی در خداشناسی مولانا و ابن عربی در مقایسه با عرفان مسیحی و مکاتب فلسفی غرب

پژوهش پیش رو به دنبال ویژگی های معرفت معتبر در خداشناسی عرفان اسلامی با تکیه بر معرفت شناسی مولانا و ابن عربی در قیاس با عرفان مسیحی و معرفت شناسی فلسفی و کلامی ست. در این میان، تمایزات نگاه مولانا و ابن عربی به عنوان دو شاخص در عرفان اسلامی با خداشناسی عرفان مسیحی برجسته می شود. نظرات محققان معاصر در تحلیل شان نسبت به معرفت عرفانی و عنایت به آراء برخی فیلسوفان دین، می تواند ارزیابی مهمی به دست دهد که از اهداف این نوشتار است. ضمن بررسی نسبت معرفت عرفانی با عقلانیت، جایگاه معرفت در نظام عرفانی به عنوانی ساختاری شهود محور مورد ارزیابی قرار می گیرد. معرفت معتبر از درگاه سلوک مشروع و معتدل می گذرد و اعتبار آن به نحوه سلوک و باور به خدای یگانه مرتبط است، چراکه شهود صحیح در واقع ناشی از ارتباط درست با حقیقت واحد هستی ست و این ارتباط، لوازم مناسب خود را می طلبد. در بررسی نهایی، معرفت عرفانی مولانا و ابن عربی، در حصار عقل جزیی و ابزاری نیست و مطابق حقیقتی فراتر به نام عقل کل است. با ایمان مسیحی و آموزه تجسد و نگاه عرفای مسیحی در خداشناسی کاملا مغایر است، لذا نمی توان رویکردهای در تعارض با عقلانیت صریح را از قبیل اتحاد و حلول و تجسد، در خداشناسی ایشان معتبر قلمداد کرد.

کلیدواژه ها:

مولانا ، ابن عربی ، خداشناسی عرفانی ، عرفان مسیحی ، فلسفه غرب