تحلیل بازار جهانی تولید و صادرات پسته و ارزیابی تغییرات مزیت نسبی صادراتی پسته ایران

یکی از اولویت های اقتصاد ایران بالابردن سهم صادرات غیر نفتی و جایگزینی آن با صادرات نفتی بوده است. صادرات محصولات کشاورزی نقش عمده ای در صادرات غیر نفتی دارد و در این میان پسته دارای اهمیت ویژه ای می باشد. در پژوهش حاضر پس از بررسی و تحلیل وضعیت تولید و صادرات پسته در ایران و دیگر کشورها، مزیت نسبی صادراتی پسته طی دوره زمانی ۲۰۲۳- ۲۰۰۸ محاسبه و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. برای این منظور جهت یافتن قدرت بازاری ایران از دو شاخص نسبتهای تمرکز[۱] و هرفیندال- هیرشمن[۲] ( HHI) و جهت بررسی مزیت صادراتی پسته در بین دیگر محصولات کشاورزی، از شاخصهای مزیت نسبی آشکار شده[۳] ( RCA) و مزیت نسبی آشکارشده متقارن[۴] (RSCA) استفاده شد. نتایج حاصله نشان داد که سهم ایران از تولید و صادرات جهانی در طول دوره مورد بررسی روندی کاهشی داشته است. بطوریکه در چند سال اخیر جایگاه خود به عنوان بزرگترین صادرکننده پسته را از دست داده و جای خود را به کشور آمریکا داده است. در خصوص محاسبه شاخص مزیت نسبی نیز نتایج حاکی از وجود مزیت نسبی صادراتی برای کشورهای ایران، آمریکا و ترکیه می باشد. همچنین دیده شد که شاخص مزیت نسبی کشورهای آمریکا و ترکیه در سالیان اخیر با رشد زیادی روبرو بوده است.

[۱] Concentration Ratios

[۲] Herfindahl–Hirschman Index

[۳] Revealed Comparative Advantage

[۴] Revealed Symmetric Comparative Advantage

کلیدواژه ها:

پسته ، تولید ، صادرات ، ساختار بازار