تحلیل تاثیر سرمایه گذاری مستقیم خارجی بر انتشار کربن با استفاده از رویکرد تعادل عمومی قابل محاسبه چکیده

رشد سریع اقتصادی و افزایش سرمایه گذاری مستقیم خارجی در کشورهای مختلف، نگرانی هایی را در خصوص پیامدهای محیط زیستی این روند ایجاد کرده است. در این مطالعه، دو نظریه متضاد در زمینه اثرات محیط زیستی جذب FDI بررسی می شود. نخست، نظریه «پناهگاه آلودگی» که بیان می کند کشورهای توسعه یافته صنایع آلاینده خود را به کشورهای در حال توسعه با قوانین محیط زیستی سهل گیرانه تر منتقل می کنند و در نتیجه موجب کاهش کیفیت محیط زیست در این کشورها می شوند. دوم، نظریه «هاله آلودگی» که بر این باور است که ورود سرمایه گذاری مستقیم خارجی می تواند از طریق انتقال فناوری های پاک تر و افزایش بهره وری، به بهبود کیفیت محیط زیست در کشورهای در حال توسعه کمک کند و میزان انتشار آلاینده ها را کاهش دهد. به منظور ارزیابی این نظریات، از مدل تعادل عمومی قابل محاسبه و پایگاه داده ۱۱GTAP که شامل مجموعه ای جامع از داده های اقتصادی جهانی همچون جداول ورودی-خروجی بین المللی، داده های تجاری، اقتصاد کلان و انرژی می باشد، بهره گرفته شده است. در این پژوهش، تاثیر سرمایه گذاری مستقیم خارجی از سوی کشورهای عضو OECD بر میزان انتشار کربن در ایران، سایر اعضای سازمان همکاری شانگهای، کشورهای OECD و سایر نقاط جهان مورد بررسی قرار گرفته است. برای این منظور، دو سناریوی شوک ۲۰ درصدی و ۱۰۰ درصدی افزایش FDI طراحی شده و تاثیرات آن بر انتشار کربن مقایسه شده است. یافته های تحقیق با تایید فرضیه «پناهگاه آلودگی»، نشان می دهد که در کشورهایی با قوانین محیط زیستی ضعیف تر، از جمله ایران، افزایش FDI به همان نسبت انتشار کربن را افزایش می دهد، زیرا صنایع آلاینده به دلیل هزینه ها و محدودیت های قانونی کمتر به این کشورها جذب می شوند. در مقابل، در کشورهای OECD که دارای استانداردهای محیط زیستی سخت گیرانه تری هستند، افزایش FDI با کاهش نسبی انتشار کربن همراه بوده است، که بیانگر جذب سرمایه گذاری در صنایع کمتر آلاینده است.

کلیدواژه ها:

پناهگاه آلودگی ، هاله آلودگی ، کشورهای OECD و شانگهای ، مدل تعادل عمومی قابل محاسبه