تعیین تاثیر رهبری معنوی و رهبری اخلاقی بر عملکرد وظیفه ای، رفتارهای اشتراک گذاری دانش و رفتارهای نوآورانه کارکنان (مورد مطالعه: اداره کل گمرک تهران)

هدف: هدف اصلی انجام پژوهش حاضر، تعیین تاثیر رهبری معنوی و رهبری اخلاقی بر عملکرد وظیفه ای، رفتارهای اشتراک گذاری دانش و رفتارهای نوآورانه کارکنان می باشد.روش شناسی: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی- پیمایشی است. جامعه آماری پژوهش حاضر اداره گمرک شهر تهران می باشد. در این پژوهش برای تعیین حجم نمونه از نرم افزار G*Power استفاده گردید. بر اساس نتایج این نرم افزار، حجم نمونه برابر با ۲۰۱ نفر تعیین شد. تعداد ۲۵۰ پرسشنامه در بین کارکنان اداره گمرک تهران توزیع شد که از میان آنها ۲۱۸ پرسشنامه قابل قبول برای تجزیه وتحلیل در دست پژوهشگر قرار گرفت. از این رو، نرخ بازگشت پرسشنامه ۸۷.۲% است. برای انتخاب نمونه ها از روش نمونه گیری تصادفی ساده استفاده شده است. جمع آوری داده ها به دو روش کتابخانه ای و میدانی انجام شد. برای تنظیم پرسشنامه از مقاله های معتبر، رهبری معنوی (فرای و همکاران، ۲۰۱۶)، رهبری اخلاقی (براون و همکاران، ۲۰۰۵)، عملکرد وظیفه ای (فن و ژنگ، ۱۹۹۷)، رفتارهای اشتراک گذاری دانش (روان، ۱۹۹۷)، رفتارهای نوآورانه (اسکات و بروس، ۱۹۹۴) استفاده گردید. روایی پرسشنامه در دو مرحله با کمک ۷ نفر از خبرگان جامعه آماری بررسی شد. در مرحله اول با استفاده از شاخص روایی محتوایی (CVI[۱]) و در مرحله دوم با استفاده از ضریب نسبی روایی محتوا (CVR[۲]) به تحلیل پرسشنامه ها پرداخته شد و پرسشنامه نهایی تنظیم گردید. پایایی پرسشنامه با محاسبه ضریب آلفای کرونباخ در یک مطالعه اولیه با مشارکت ۳۰ نفر از جامعه آماری، بررسی و مورد پذیرش قرار گرفت. برای تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزار SPSS۲۶ (برای آمار توصیفی) و نرم افزار Smart-PLS۳ استفاده شده است.یافته ها: یافته ها نشان داد «رهبری معنوی» بر «عملکرد وظیفه ای کارکنان»، «رفتارهای اشتراک گذاری دانش کارکنان» و «رفتارهای نوآورانه کارکنان» تاثیر مثبت و معناداری دارد. همچنین، «رهبری اخلاقی» بر «عملکرد وظیفه ای کارکنان»، «رفتارهای اشتراک گذاری دانش کارکنان» و «رفتارهای نوآورانه کارکنان» تاثیر مثبت و معناداری دارد.نتیجه گیری: نتایج پژوهش تاکید می کند که پیاده سازی رهبری معنوی و اخلاقی می تواند به بهبود کارایی و خلاقیت کارکنان کمک کند و در نهایت به ارتقاء عملکرد کلی اداره گمرک تهران منجر شود. بنابراین، توجه به این نوع رهبری ها در فرآیندهای مدیریتی و توسعه منابع انسانی می تواند راه کار موثری برای بهبود عملکرد سازمانی باشد.

کلیدواژه ها:

رهبری معنوی ، رهبری اخلاقی ، عملکرد وظیفه ای ، رفتارهای اشتراک گذاری دانش ، رفتارهای نوآورانه