اثربخشی درمان شناختی - رفتاری (CBT) بر خودکارآمدی مقابله و واکنش پذیری هیجانی در قربانیان دارای نشانه های اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) ناشی از حوادث انفجاری شهر کابل

مقدمه: مطالعات پیشین نشان داده اند که قربانیان حوادث ناگوار نظیر جنگ و خشونت، سطوح نامطلوبی از واکنش پذیری هیجانی و ضعف در مقابله با شرایط را نشان می دهند. هدف پژوهش حاضر، بررسی اثربخشی درمان شناختی - رفتاری بر خودکارآمدی مقابله ای، واکنش پذیری هیجانی در قربانیان دارای نشانه های اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) ناشی از حوادث انفجاری شهر کابل بود.روش: این مطالعه به شیوه شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون - پس آزمون با گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل مردان ۲۰ تا ۴۰ سال ساکن شهر کابل بود که در پی تجربه مستقیم حوادث ناشی از جنگ، علائم بالینی PTSD را دارا بودند. تعداد ۲۴ نفر با روش نمونه گیری هدفمند انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هرکدام ۱۲ نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش، طی ۱۵ جلسه ۱۲۰ دقیقه ای، مداخله درمان شناختی- رفتاری دریافت کرد؛ در حالی که گروه کنترل؛ هیچ مداخله ای دریافت نکرد. از ابزارهای پژوهش شامل مقیاس نشانه های PTSD فوآ (۱۹۹۷م)، مقیاس خودکارآمدی مقابله ای چسنی (۲۰۰۶م) و مقیاس واکنش پذیری هیجانی ناک (۲۰۰۸م) اشاره بود. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس تک و چندمتغیره و آزمون های تعقیبی بونفرونی تحلیل شدند.نتایج: درمان شناختی - رفتاری در گروه مداخله، نسبت به گروه گواه، کاهش معنی داری در نمره کل و مولفه های واکنش پذیری هیجانی (حساسیت، شدت و پایداری) و افزایش معنی دار در مولفه های خودکارآمدی مقابله ای (راهبرد مسئله مدار، توقف افکار منفی و دریافت حمایت اجتماعی) نشان داد (۰۰۱/۰p<).بحث و نتیجه گیری: یافته ها موید کارآمدی درمان شناختی - رفتاری در بهبود پیامدهای روان شناختی ناشی از تروماهای جنگی در جامعه آسیب دیده افغانستان است و بر ضرورت گسترش خدمات درمانی مبتنی بر شواهد در این بافت تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

درمان شناختی- رفتاری ، واکنش پذیری هیجانی ، خودکارآمدی مقابله ای ، نشانه های اختلال استرس پس از سانحه ، حوادث جنگ