تاثیر اخته کردن بر عملکرد رشد، ویژگی های کیفی گوشت و ترکیب اسیدهای چرب بافت های عضلانی و چربی بزغاله های مرخز

سابقه و هدف: اخته کردن یکی از روش های مدیریتی معمول برای کاهش رفتار پرخاشگرانه، فعالیت جنسی و تسهیل مدیریت و کنترل دام است. پژوهش های متعددی در زمینه مقایسه بازده تولید و ویژگی های لاشه بین گاوهای گوشتی و گوسفندهای اخته نشده و اخته شده به انجام رسیده است. نتایج کلی بر کاهش بازده رشد و تولید لاشه هایی با محتوای چربی بالاتر –که افزایش نسبت اسیدهای چرب اشباع را در پی دارد- بر اثر اخته کردن دام توافق دارند. با این وجود، تاثیر اخته کردن بزها بر ویژگی های مذکور کمتر مورد بررسی قرار گرفته است و این در حالی است که بزها به صورت ژنتیکی و در مقایسه با دیگر گونه های نشخوارکننده چربی کمتری را درون عضلات خود انباشته کرده و دارای ترکیب اسید چرب مطلوب تری در بافت چربی عضلانی هستند. بنابراین، پژوهش حاضر با هدف ارزیابی ویژگی های کیفی لاشه و گوشت بز نژاد مرخز و بررسی اثرات اخته کردن بر عملکرد، ویژگی های کیفی گوشت و ترکیب اسیدهای چرب عضله triceps brachii و بافت چربی بطنی این نژاد به انجام رسید.مواد و روش ها: با هدف بررسی اثرات اخته کردن بر عملکرد رشد، ویژگی های کیفی گوشت و ترکیب اسیدهای چرب در عضله triceps brachii و بافت چربی بطنی، از ۱۶ راس بزغاله نر مرخز (۶/۲±۱/۱۳ کیلوگرم وزن زنده، با سن آغازین سه ماهگی) در قالب طرح آزمایشی کاملا تصادفی با دو تیمار و هشت تکرار استفاده شد. بزغاله های تیمار مربوطه یک هفته پیش از آغاز دوره آزمایش با استفاده از حلقه های لاستیکی اخته شدند. طی دوره ۱۱۹ روزه تغذیه با جیره آزمایشی (تنظیم شده برای تامین احتیاجات نشخوارکنندگان کوچک در انجمن ملی تحقیقات) عملکرد رشد بزغاله ها به صورت انفرادی اندازه گیری شد. در ادامه، تمامی بزغاله ها کشتار شده و مقدار نمونه کافی از عضله triceps brachii و بافت چربی بطنی از هر لاشه برداشت و تا زمان ارزیابی ویژگی های کیفی، شامل فشار برشی، افت پخت، رنگ، ترکیب تقریبی و ترکیب اسیدهای چرب، در دمای ۲۰- درجه سلسیوس نگهداری شدند. مقدار ۲۴pH، درصد ضایعات خون آبه و ظرفیت نگهداری آب در روز پس از کشتار تعیین گردید. یافته ها: عملکرد رشد بزغاله ها، شامل میانگین مصرف خوراک روزانه، میانگین افزایش وزن روزانه، بازده خوراک و درصد وزن بدن خالی در پاسخ به اخته کردن بزغاله ها به طور معنی داری کاهش یافت (۰۵/۰P<)؛ اما از نظر درصد وزن بدن خالی (درصد از وزن بدن زنده)، درصد لاشه سرد و حداکثر پهنا و عمق عضله longissimus thoracis تفاوتی بین تیمارها مشاهده نشد. به استثنای درصد چربی عضله triceps brachii که با افزایشی معنی دار در گروه اخته شده همراه بود (۰۵/۰P<)، دیگر ویژگی های کیفی ارزیابی شده در این عضله، شامل ۲۴pH، درصد ضایعات خون آبه، ظرفیت نگهداری آب و درصد رطوبت، پروتئین و خاکستر، تحت تاثیر اخته کردن حیوانات قرار نگرفت. ترکیب اسیدهای چرب شناسایی شده در عضله triceps brachii بزغاله های اخته نشده با گروه شاهد مشابه بود؛ اما، در بافت چربی بطنی درصد اسیدهای چرب ۱۷:۰ و ۳n ۱۸:۳ و مقدار تجمعی اسیدهای چرب با تعداد کربن فرد در پاسخ به اخته شدن بزغاله ها کاهش و نسبت ۳n:۶n افزایش یافت (۰۵/۰P<). نتیجه گیری: به طور کلی، نتایج نشان می دهد اخته کردن بزغاله های مرخز در انتهای دوره شیرخوارگی، علاوه بر افت عملکرد رشد و بازده خوراک، از منظر سلامت مصرف کنندگان نیز با کاهش کیفیت تغذیه ای گوشت و بافت چربی داخلی بدن همراه خواهد بود.

کلیدواژه ها:

بزغاله مرخز ، ترکیب شیمیایی ، سلامت مصرف کننده ، عملکرد ، کیفیت گوشت