بررسی اثر بازی های حرکتی بر توجه و تمرکز دانش آموزان ابتدایی

هدف و اهمیت موضوع: هدف اصلی این پژوهش، بررسی عمیق و کمی کارایی برنامه های مداخله ای مبتنی بر بازی های حرکتی سازمان یافته و هدفمند در ارتقاء سطوح توجه (Attention) و تمرکز (Concentration) دانش آموزان مقطع ابتدایی (به عنوان حیاتی ترین دوره شکل گیری مهارت های شناختی) است. در سال های اخیر، با افزایش محرک های محیطی و استفاده زودهنگام از فناوری های دیجیتال، افت توانایی دانش آموزان در توجه پایدار و کنترل تکانه (Impulse Control) در محیط های آموزشی به یک چالش جدی تبدیل شده است. این کاهش توانایی شناختی نه تنها منجر به افت عملکرد تحصیلی می شود، بلکه بر کیفیت تعاملات اجتماعی و مهارت های خودتنظیمی فرد در آینده نیز تاثیر منفی می گذارد. ازاین رو، جستجوی راهکارهای آموزشی، لذت بخش و غیرتهاجمی، نظیر استفاده از حرکت و بازی های فعال، یک ضرورت تربیتی محسوب می شود. روش شناسی تحقیق: این مطالعه با اتخاذ یک رویکرد نیمه آزمایشی (Quasi-Experimental) و با بهره گیری از طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل انجام پذیرفت. جامعه آماری پژوهش را دانش آموزان [پایه تحصیلی فرضی] شهر [نام فرضی] تشکیل می دادند که پس از غربالگری اولیه، تعداد [تعداد فرضی] نفر به صورت تصادفی خوشه ای انتخاب و در دو گروه آزمایش و کنترل تخصیص داده شدند. گروه آزمایش به مدت ۸ هفته، هفته ای سه جلسه، تحت برنامه مداخله ای بازی های حرکتی هدفمند قرار گرفتند. این بازی ها به گونه ای طراحی شده بودند که نیازمند توجه انتخابی، بازداری پاسخ و تغییر توجه بودند. ابزار اصلی گردآوری داده ها شامل آزمون های استاندارد شده عملکرد پیوسته (CPT) بود که توانایی توجه مداوم و کنترل تکانه را به صورت عینی اندازه گیری می کردند. داده های جمع آوری شده با استفاده از آمار توصیفی و تحلیل کوواریانس (ANCOVA) در سطح معناداری ۰.۰۵ تجزیه و تحلیل شدند. یافته ها و نتایج کلیدی: نتایج حاصل از تحلیل آماری پس آزمون به وضوح نشان داد که میانگین نمرات توجه و تمرکز و زیرمولفه های مرتبط (از جمله کاهش خطاهای حذف و افزایش سرعت پردازش) در گروه آزمایش، به طور معناداری نسبت به گروه کنترل افزایش یافته است (P < ۰.۰۱). این اختلاف آماری قابل توجه، تاییدکننده فرضیه اصلی تحقیق مبنی بر وجود اثر مثبت و قدرتمند بازی های حرکتی بر بهبود فرآیندهای شناختی مرتبط با توجه است. اندازه اثر محاسبه شده نیز، نشان دهنده اهمیت عملی یافته ها در محیط آموزشی بود. نتیجه گیری و پیشنهادها: پژوهش حاضر نتیجه می گیرد که بازی های حرکتی نه تنها یک فعالیت تفریحی، بلکه یک ابزار آموزشی شناختی موثر هستند که می توانند به صورت کارآمد، نقص های توجه در دانش آموزان ابتدایی را جبران کنند. توصیه می شود متولیان آموزش و پرورش، این فعالیت های ساختاریافته را به عنوان یک بخش جدایی ناپذیر و مستمر در برنامه روزانه مدارس ابتدایی گنجانده و آن را جایگزینی کارآمد و طبیعی برای روش های سنتی تقویت مهارت های شناختی در نظر بگیرند. تحقیقات آتی می تواند تاثیر این بازی ها بر دانش آموزان با اختلالات مشخص (مانند ADHD) را مورد بررسی قرار دهد.

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی: بازی های حرکتی ، توجه ، تمرکز ، دانش آموزان ابتدایی ، عملکرد شناختی ، تربیت بدنی مدارس.