نقش خدمات اجتماعی شهرداری در تقویت سرمایه اجتماعی خانواده های شهری

در پژوهش حاضر، نقش خدمات اجتماعی ارائه شده توسط شهرداری ها در تقویت سرمایه اجتماعی خانواده های شهری مورد بررسی قرار گرفت. سرمایه اجتماعی به عنوان مجموعه ای از شبکه های روابط، اعتماد متقابل، مشارکت اجتماعی و انسجام خانوادگی شناخته می شود که به ارتقای کیفیت زندگی، تاب آوری اجتماعی و همبستگی درون جامعه ای کمک می کند. این تحقیق با بهره گیری از روش ترکیبی کیفی-کمی، داده های کمی را از ۴۵۰ خانوار ساکن در مناطق مختلف شهری جمع آوری کرد و ابعاد مختلف سرمایه اجتماعی شامل اعتماد، مشارکت اجتماعی، شبکه های حمایتی و انسجام خانوادگی را با استفاده از پرسشنامه استاندارد مورد سنجش قرار داد. همچنین مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۵ مسئول و مدیر مراکز خدمات اجتماعی انجام شد تا دیدگاه های حرفه ای و تجربیات اجرایی درباره اثرات خدمات اجتماعی بر سرمایه اجتماعی خانواده ها استخراج شود. تحلیل های آماری نشان داد که دسترسی به خدمات اجتماعی متنوع و با کیفیت، از جمله آموزش های مهارت های زندگی، مراکز فرهنگی و هنری، فعالیت های ورزشی و خدمات مشاوره ای، با افزایش اعتماد اجتماعی، مشارکت مدنی و انسجام خانوادگی ارتباط معنادار دارد و نقش موثری در کاهش تنش های خانوادگی و افزایش تاب آوری اجتماعی ایفا می کند. یافته های کیفی نیز تاکید کردند که طراحی خدمات اجتماعی متناسب با نیازهای اقتصادی و فرهنگی خانواده ها و تسهیل دسترسی به امکانات رفاهی، باعث تقویت تعاملات اجتماعی و ایجاد شبکه های حمایتی محلی می شود. علاوه بر این، نتایج نشان داد که عدم دسترسی مناسب به خدمات اجتماعی در مناطق کم برخوردار و فرسوده، موجب کاهش سطح سرمایه اجتماعی و افزایش نابرابری های اجتماعی می گردد. پژوهش حاضر با ارائه تحلیل جامع کمی و کیفی، اهمیت توجه به عدالت دسترسی، کیفیت خدمات و تنوع برنامه های اجتماعی برای ارتقای سرمایه اجتماعی خانواده ها را برجسته می سازد و نشان می دهد که شهرداری ها می توانند با سیاست گذاری هدفمند و ارائه خدمات اجتماعی یکپارچه، نقش موثری در افزایش همبستگی اجتماعی و تاب آوری خانوارها ایفا کنند.

کلیدواژه ها:

سرمایه اجتماعی ، خدمات اجتماعی ، خانواده های شهری ، شهرداری ، مشارکت اجتماعی ، پایداری خانواده ها