ارتباط بین هوش هیجانی، خود کنترلی و عملکرد تحصیلی دانش آموزان نوجوان

دوران نوجوانی به عنوان مرحله ای حساس در رشد فردی و اجتماعی، با تغییرات هیجانی، شناختی و رفتاری همراه است و کیفیت سازگاری فرد با این تحولات می تواند در موفقیت یا ناکامی او در عرصه تحصیلی تاثیرگذار باشد. در سال های اخیر، مطالعات متعددی نشان داده اند که موفقیت آموزشی تنها به توانایی های ذهنی محدود نیست و مهارت های غیرشناختی همچون مدیریت هیجان ها و کنترل رفتار نقشی تعیین کننده در بهبود وضعیت تحصیلی دارند. این پژوهش با تکیه بر مبانی نظری مرتبط، به دنبال تبیین نقش این دو سازه روان شناختی در تبیین تفاوت های عملکردی میان دانش آموزان است. هوش هیجانی به عنوان مجموعه ای از توانایی ها شامل شناخت و درک احساسات، تنظیم هیجان و استفاده سازنده از آن ها در تعاملات اجتماعی و فرآیند یادگیری در نظر گرفته شد. خودکنترلی نیز به عنوان توانایی مهار تکانه ها، هدایت رفتار و تمرکز بر اهداف بلندمدت تعریف گردید. هر دو متغیر از منظر روان شناسی تربیتی، از عوامل کلیدی در ایجاد انگیزش درونی، افزایش مقاومت در برابر استرس های تحصیلی و ارتقای کیفیت یادگیری محسوب می شوند. دانش آموزانی که مهارت بیشتری در مدیریت احساسات و کنترل رفتار دارند، کمتر دچار اهمال کاری و حواس پرتی می شوند و با نظم و پشتکار بیشتری به تکالیف درسی می پردازند. هوش هیجانی با افزایش خودآگاهی، همدلی و توانایی حل مسئله، بر کیفیت روابط دانش آموز با معلمان و همسالان اثر می گذارد و این روابط مثبت می تواند انگیزه او را برای یادگیری و پایداری در برابر چالش ها تقویت کند. در عین حال، خودکنترلی به دانش آموز کمک می کند تا زمان و انرژی خود را به صورت هدفمند سازمان دهی کرده و در برابر وسوسه های محیطی مقاومت نماید.

کلیدواژه ها:

هوش هیجانی ، خود کنترلی ، عملکرد تحصیلی ، دانش آموزان ، نوجوان