بررسی ولایت مطلقه حضرت فاطمه (س) در شعر فارسی

در پرتو شناخت دقیق مبحث ولایت مطلقه، می توان بسیاری از ابعاد اعتقادی مکتب تشیع درباره شخصیت حضرت فاطمه؟سها؟ را تحلیل و تبیین کرد. بسیاری از دوستداران خاندان پیامبر؟ص؟، زبان شعر را که همواره مورد توجه و اقبال مخاطبان قرار داشته، برگزیده اند تا مقوله عرفانی ولایت را بر پایه منظومه فکری خویش تفسیر کنند. به بیانی دیگر، از روزگار ناصرخسرو تاکنون، شمار قابل توجهی از شاعران متقدم، مراتب قدسی و مقام ولایت مطلقه حضرت فاطمه؟سها؟ را در آثار خود بازتاب داده اند تا با استناد به این مقام، به برخی ابهام ها و استدلال های ناروا -همچون فاعلیت در آفرینش- پاسخ دهند. این جریان فکری در شعر معاصر نیز با بهره گیری از تعابیر نوپدید و مفاهیم برساخته حول محور ولایت، بسط و گسترش یافته است. در اشعار فارسی، ولایت مطلقه به معنای نزدیک ترین موجود به حق در سیر نزولی، و مرتبه ای از کمال جوهری در سیر صعودی آفرینش دانسته شده است. «ولی» در این سیر صعودی، واسطه فیض مدام شمرده می شود و با تصرف معنوی در امور دنیا و آخرت، موجبات رشد و پرورش ارادتمندان و شیعیان را فراهم می سازد. پرسش اصلی پژوهش آن است که شاعران، مقام ولایی حضرت فاطمه؟سها؟ را در سیر نزولی و صعودی آفرینش چگونه بازنمایی کرده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که شاعران معاصر، ولایت پذیری حضرت فاطمه؟سها؟ از مولا علی؟ع؟ را نمودی از جریان فیض و سریان ولایت دانسته اند. همچنین، تلقی از حضرت به عنوان علت غایی آفرینش، در زبان شاعرانه، بیشتر ناظر به تبرک و ابراز ارادت بوده است تا اثبات فاعلیت واقعی در نظام خلقت.

کلیدواژه ها:

عرفان نظری ، شعر فاطمی ، چینش نظام هستی ، ولایت مطلقه ، حضرت فاطمه