دفاتر انتقال فناوری دانشگاهی در ایران؛ بررسی ساختار و تجلیات نهادی در نظام ملی نوآوری: مطالعه موردی دانشگاه خلیج فارس

دفاتر انتقال فناوری دانشگاهی (TTOs)، به عنوان واسطه های نهادی حیاتی در معماری نظام ملی نوآوری، نقش محوری در پیوند پویا میان دانشگاه و صنعت و تسهیل تجاری سازی دانش ایفا می کنند. این مقاله با هدف تبیین ساختار و تحلیل تجلیات نهادی دفاتر انتقال فناوری در بستر جامعه شناختی ایران و با تمرکز ویژه بر مطالعه موردی دانشگاه خلیج فارس، به بررسی عملکردها، چالش ها و فرصت های این نهادهای نوپا می پردازد. چارچوب نظری پژوهش، ابعاد عملیاتی دفاتر را در چهار دسته محوری، توسعه ای، حمایتی و شبکه ای طبقه بندی می کند. این مطالعه کیفی، داده ها را با رویکرد تحلیل مضمون و از طریق گردآوری اسناد، گزارش های رسمی و بررسی تطبیقی تجربه های بین المللی (نمونه انجمن نت وال ایتالیا) به دست آورده است. یافته ها نشان می دهد که دفتر انتقال فناوری دانشگاه خلیج فارس، گرچه در حوزه هایی نظیر آموزش تخصصی، ثبت اختراع و ایجاد ارتباط با صنعت اقدامات قابل تقدیری داشته، اما در ابعاد کلیدی مانند ساختار حکمرانی، منابع انسانی متخصص، ظرفیت های شبکه سازی و بنیه های مالی با محدودیت های ساختاری جدی مواجه است. بررسی تطبیقی با تجربه ایتالیا تاکید می کند که پایداری و کارآمدی دفاتر انتقال فناوری دانشگاهی، مستقیما به سیاست های ملی هم راستا، نهادهای میانجی تخصصی، استانداردهای اجرایی شفاف و حمایت های ساختاری و حقوقی مستمر وابسته است. در نهایت، این مقاله با ارائه پیشنهاداتی سیاستی نظیر تقویت زیرساخت های حکمرانی، توسعه ابزارهای حقوقی و مالی نوین، و ارتقای جایگاه شبکه ای دفاتر در زیست بوم نوآوری، به غنی سازی ادبیات نظری در حوزه جامعه شناسی نوآوری و ارائه توصیه های کاربردی برای سیاست گذاران آموزش عالی و نوآوری کشور کمک شایانی می کند

کلیدواژه ها:

دفاتر انتقال فناوری دانشگاهی ، نظام ملی نوآوری ، تجلیات نهادی ، جامعه شناسی نوآوری ، تجاری سازی پژوهش و فناوری ، دانشگاه خلیج فارس