جایگاه آموزش شهروندی در طرح های توسعه شهری (مورد کاوی: طرح های توسعه محله هرندی تهران)

در عصر انقلاب شهری و همزمان با رشد روزافزون شهرنشینی، چالش­های جدیدی پیش روی شهرنشینان قرار می­گیرد که مواجهه صحیح با آنها نیازمند اتخاذ تدابیر نوین است. آموزش شهروندی یکی از پایدارترین و به صرفه­ترین اقدامات به منظور مواجهه موثر با این چالش­ها در آینده است. کارشناسان بر این باورند، حرکت در جهت توسعه پایدار و استمرار روندهای توسعه­ای در شهرها و محلات مستلزم وجود شهروندان آگاه، آموزش­دیده و مسئول است. از این رو، در بسیاری از کشورها ارائه آموزش­های شهروندی را از کودکستان­ها و مدارس آغاز نموده­ و از طریق تدوین و اجرای طرح­های توسعه­ای به ویژه در سطح محلات، این نوع آموزش­ها را به صورت فراگیر پیگیری می­نمایند. محله هرندی تهران واقع در منطقه ۱۲ شهرداری، با وجود برخورداری از سابقه تاریخی و نیز ارائه خدمات ویژه در شبکه فعالیت­های اقتصادی شهر، یکی از نقاط کانونی آسیب­های اجتماعی در تهران قلمداد می­شود. به منظور کاهش این آسیب­ها تاکنون  بیش از ۱۸ طرح توسعه­ای به اجرا گذارده شده است. بررسی این طرح­ها نشان می­دهد، برغم اهمیت و نقش آموزش شهروندی در کاهش آسیب­ها و مشکلات زندگی شهری، تمامی ابعاد و جوانب آن مطمح نظر برنامه­ریزان  قرار نگرفته است. حال در این پژوهش تلاش شده است تا مقوله آموزش شهروندی در طرح­های محله از منظر موجودیت و اثربخشی مورد سنجش و ارزیابی قرار گیرد. این تحقیق از نوع کیفی بوده و ضمن انجام تحلیل محتوای اسنادی،  مصاحبه­های نیمه ساختمند با ۱۵ نفر از مدیران شهرداری، کارکنان سمن­های فعال در محله و کارشناسان حوزه شهری انجام شده و تمامی داده­ها با استفاده از نرم افزار maxqda مورد تحلیل قرار گرفته­اند تا تصویر دقیق­تری از جایگاه آموزش شهروندی در طرح های توسعه محله هرندی ارائه شود. خروجی تحقیق حاضر نشان می­دهد، ضمن ضرورت توجه به تفاوت­های ساختاری محله هرندی با دیگر محلات شهر تهران، توسعه این محله و تخفیف آسیب­های آن نیازمند یک بازنگری ویژه در طرح­های توسعه محلی بر اساس شاخص­های آموزش شهروندی است.

کلیدواژه ها:

محله هرندی ، آموزش شهروندی ، توسعه محلی ، طرح های شهری