سیر تکوینی نام واژه ی «اراک» از دوره ی باستان تا دوره معاصر

چکیده: استان مرکزی متشکل از شهرستانهای اراک، آشتیان، تفرش، خمین، خنداب، دلیجان، زرندیه ، ساوه، شازند، فراهان، کمیجان و محلات، از موقعیت مناسبی بین استانهای کشور برخوردار است ولی به دلایل مختلف،کمتر فرصت خودنمایی و ظهور و بروز این ظرفیتهای ارزشمند نهفته در دل خود را یافته است. به همین سبب این مقاله برای بازشناسی این ظرفیتها به ویژه درباره نام استان، تالیف شده است تا در شناساندن توانمندیهای ارزشمند «حوزه تاریخی - فرهنگی اراک» مورد استفاده شهروندان و گردشگران داخلی و خارجی شود و مبانی فرهنگی، اجتماعی و تعلق شهروندان را تقویت بخشد. پژوهش حاضرکه به روش توصیفی –تحلیلی و جستجو درمنابع اسنادی وکتابخانه ای انجام شده، در این تکنگاری تلاش شدجنبهها و جلوههایی از ارزشهای مردمشناسی و جامعهشناختی تالیفات ابراهیم دهگان را با تاکید بر دو مجلد نخست و دوم «تاریخ اراک» بازنمایی کند. در تدوین این مقاله، منابع بسیاری مورد توجه بوده است، ولی اصلیترین منبع مورد استفاده و یا کتابی که انگیزه نوشتن این مقاله را دوچندان نمود «تاریخ اراک» نوشته پدر تاریخ اراک (بزرگ)، ابراهیم دهگان بود که مورد وثوق بسیاری از دانشمندان قرار گرفت. نتایج پژوهش نشان داد که اراک در دوره باستان سخن از گوشههایی از ولایت عراق]عجم[ است که در آن روایاتی از حضور نامداران حماسی ایران کهن چون کیخسرو و توس و نوذر بر زبان مردم است. در زمان مادها و روزگار اسکندر مقدونی و جانشینان او هم، سخن از عراق به معنای «وسیع» آن است. در فصلی از مجلد نخست که عنوان شهرستان کنونی اراک دارد، سخن از کزاز و سربند و شهرکی به نام کرج نه شهرستان کنونی کرج است بلکه روستای کرهرود (کرجرود) از آن برجای مانده و اینها جزو اراک امروز است.

کلیدواژه ها:

دوران باستان ، ایراک ، عراق عجم ، کرج ابودلف ، دوران معاصر ، اراک.