معرفی وتحلیل نسخه خطی« خطب»

زمینه: فهرست نگاران نسخ خطی فارسی که از مراکز فرهنگی چین بازدید کرده اند، از کتابی فارسی با نام های متعدد «خطب­الرسول»، «اربعین» و «چهل­­خطبه» نام برده اند. آنها، تالیف متن عربی این اثر را به تاج الدین حافظی­ بخاری نسبت داده­اند و معتقدند که حسام الدین بن علاءالدین النوجابادی در سال ۸۳۵ هجری، ترجمه فارسی کنونی آن را به پایان رسانده­است. پرسش اساسی پژوهش حاضر این است که اطلاعات کتاب شناختی ارائه شده درباره این اثر- که در هیچ یک از نسخه­های خطی در دسترس، یافت نمی شود- بر چه مبنایی استوار است. افزون بر این، بررسی و تحلیل محتوایی و سبکی  کتاب از دیگر اهداف این پژوهش است.روش: پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی-تحلیلی به معرفی و بررسی محتوایی کتاب «خطب» می پردازد.یافته ­ها: کتاب «خطب» یکی از «سیزده جلد درسی» مسلمانان چین بوده­است. معرفی های صورت گرفته از این کتاب کاملا  نادرست و در واقع مربوط به کتاب دیگری با نام «اربعین الفقراء» است. از نظر سبکی، کتاب دارای شاخصه های نثر بینابین است.نتایج: نام اصلی کتاب «خطب» یا «خطبات» است. شارح فارسی آن حسام الدین روح آبادی است و حسام الدین علاءالدین نوجابادی، شکل تحریف شده همین نام است. این کتاب شرح فارسی کتاب «اربعون الودعانیه» ابن ودعان موصلی ­است. تاریخ تقریبی تالیف این اثر اواخر قرن هفتم است. گرایش نویسنده به فارسی نویسی، برجسته ترین ویژگی زبانی این متن به شمار می رود. بیشترین استفاده در میان صنایع ادبی از صور­خیال، به ویژه تشبیه، صورت گرفته­است. محوری ترین اندیشه،  مفهوم مرگ با نگرشی عرفانی است که از تعامل محتوای خطابی و اندرزی کتاب و بافت سیاسی-اجتماعی آن دوره پدید آمده­است.

کلیدواژه ها:

نسخه خطی ، چین ، خطب ، اربعین الفقراء ، ویژگی سبکی