مشارکت های عمومی-خصوصی در مرمت بناهای تاریخی اراک: فرصت ها و موانع (مطالعه موردی: خانه امین التجار و کاروانسرای مظفریه)

مشارکت های عمومی-خصوصی (PPP) به عنوان یکی از راهکارهای نوین تامین مالی و مدیریت پروژه های زیرساختی و فرهنگی، در حوزه مرمت بناهای تاریخی نیز کاربرد فزاینده ای یافته است. در شهر اراک، دو نمونه برجسته از این مشارکت ها مرمت خانه امین التجار با سرمایه گذاری خانواده مالک و احیای کاروانسرای مظفریه با مشارکت بخش خصوصی و شهرداری فرصت مناسبی برای تحلیل موفقیت ها و شکست های این مدل فراهم کرده اند. هدف از این پژوهش، تحلیل فرآیند، نتایج و چالش های این دو پروژه و استخراج درس هایی برای طراحی مدل بهینه PPP در مرمت بناهای تاریخی اراک است. روش پژوهش ترکیبی (کتابخانه ای و میدانی) بوده و داده ها از طریق مطالعه قراردادها، بازدید میدانی، مصاحبه با ۱۰ نفر از ذینفعان (مالکان، شهرداری، میراث فرهنگی، سرمایه گذاران) و تحلیل شاخص های اقتصادی-فرهنگی جمع آوری شده اند. یافته ها نشان می دهد که در خانه امین التجار، مشارکت با موفقیت همراه بوده، اما چالش هایی در نگهداری پس از مرمت و جذب گردشگر وجود دارد. در کاروانسرای مظفریه، مدل مشارکت ناقص و بدون برنامه کاربری مشخص، منجر به توقف پروژه و رکود سرمایه شده است. در نهایت، یک مدل پنج لایه PPP بهینه شده برای اراک شامل: (۱) طراحی قرارداد هوشمند، (۲) تضمین کاربری پایدار، (۳) مکانیسم نظارت فنی، (۴) تسهیلات مالیاتی و (۵) مشارکت جامعه محلی — ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

مشارکت عمومی-خصوصی ، PPP ، مرمت بناهای تاریخی ، خانه امین التجار ، کاروانسرای مظفریه ، شهر اراک ، مدل قرارداد ، جذب سرمایه گذاری ، حفاظت از میراث