نقش برنامه های داوطلبانه خدمات اجتماعی مدرسه ای در ارتقای حس مسئولیت پذیری و تعلق به مدرسه

مقدمه: در دهه های اخیر، یکی از رویکردهای موثر در تقویت مهارت های اجتماعی و اخلاقی دانش آموزان، به کارگیری برنامه های داوطلبانه خدمات اجتماعی در محیط مدرسه بوده است. این برنامه ها با فراهم کردن فرصت مشارکت فعال دانش آموزان در فعالیت های نیکوکارانه، آموزشی و محیط زیستی، می توانند مسئولیت پذیری فردی و اجتماعی را تقویت نموده و احساس تعلق به جامعه مدرسه را افزایش دهند.هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر مشارکت در برنامه های داوطلبانه خدمات اجتماعی مدرسه ای بر ارتقای حس مسئولیت پذیری و تعلق به مدرسه انجام شد.روش: این مطالعه به روش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون و گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان مقطع متوسطه دوم یک منطقه آموزشی بود که از میان آن ها ۶۰ نفر (۳۰ دختر و ۳۰ پسر) به روش تصادفی انتخاب و در دو گروه آزمایش و کنترل گمارده شدند. گروه آزمایش طی هشت جلسه در برنامه های داوطلبانه خدمات اجتماعی مدرسه ای شامل فعالیت های محیط زیستی، کمک آموزشی به همسالان و طرح های خیریه دانش آموزی شرکت کرد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه مسئولیت پذیری و پرسشنامه احساس تعلق به مدرسه بود. داده ها با آزمون تحلیل کوواریانس (ANCOVA) تحلیل شدند.یافته ها: نتایج نشان داد میانگین نمرات مسئولیت پذیری و احساس تعلق به مدرسه در گروه آزمایش به طور معناداری پس از مداخله افزایش یافت (p<۰.۰۰۱). اندازه اثر به دست آمده بیانگر تاثیر متوسط تا قوی مداخله بود.نتیجه گیری: اجرای برنامه های داوطلبانه خدمات اجتماعی مدرسه ای می تواند راهبردی کارآمد برای پرورش مسئولیت پذیری نوجوانان و تقویت پیوند عاطفی آنان با محیط مدرسه باشد. پیشنهاد می شود سیاست گذاران آموزشی، این برنامه ها را به صورت ساختاریافته و مداوم در برنامه سالانه مدارس بگنجانند.

کلیدواژه ها:

برنامه های داوطلبانه ، خدمات اجتماعی مدرسه ای ، مسئولیت پذیری ، احساس تعلق به مدرسه ، مشارکت دانش آموزی