مدل وزنی ضرایب تاثیر مولفه های کالبدی ساختمان بر کیفیت محیط داخلی آپارتمان های مسکونی مبتنی بر مدل های ارزیابی دلفی و FBWM

۱- مقدمه: مطالعه ی حوزه ی کیفیت محیط به دلیل تاثیر بر آسایش ساکنین و مصرف انرژی ساختمان اهمیت دارد. همچنین به دلیل گسترش آپارتمان نشینی در سال های اخیر، ضرورت انجام مطالعاتی که به شناسایی مولفه های موثر بر آسایش و سلامت ساکنین در ساختمان های مسکونی بپردازد، افزایش یافته است. با این حال بیشتر پژوهش ها به بررسی عناصر محیطی چهارگانه ی آسایش حرارتی، صوتی، بصری و کیفیت هوا پرداخته اند و جنبه های کالبدی ساختمان کمتر مورد ارزیابی قرار گرفته است. هدف پژوهش حاضر شناسایی و دسته بندی عوامل کالبدی موثر بر کیفیت محیط داخلی در آپارتمان های مسکونی به منظور ارائه ی مدل وزنی این معیارها است. ۲- روش تحقیق: در مرحله اول شناسایی معیارها از بررسی ۱۲۷ منبع از پیشینه ی پژوهش صورت گرفت. ۱۱ دسته معیار و ۵۰ زیرمعیار در این مرحله استخراج شدند. در مرحله دوم برگزاری پنل دلفی خبرگان به منظور ارزیابی معیارهای پژوهش صورت گرفت که طی دو مرحله، ۱۰ دسته معیار و ۴۰ زیرمعیار برای ارزیابی نهایی مورد تایید متخصصین قرار گرفت. در مرحله سوم وزن دهی معیارها توسط روش بهترین بدترین فازی (FBWM) صورت گرفت.۳- نتایج و بحث: نتایج تحقیق مدل وزنی ضرایب تاثیر شش دسته معیار و ۲۳ زیرمعیار کالبدی -بازشوها، هندسه و تناسبات فضا، ویژگی های کنترلی، چیدمان و تفکیک فضایی، نوع ساختمان و دکوراسیون داخلی و مبلمان- بر ادراک کیفیت محیط داخلی را ارائه می دهد. یافته ها نشان داد که ویژگی های کالبدی با وزنی نزدیک به ویژگی های محیطی به طور موثری بر کیفیت محیط داخلی تاثیر گذارند؛ و این نشانگر آن است که ارتقای کیفیت محیط داخلی به تنهایی از فناوری های پیشرفته ی ساختمانی یا سامانه های کنترل محیطی ناشی نمی شود، بلکه به طور قابل ملاحظه ای تحت تاثیر طراحی و شکل ساختمان قرار دارد.۴- نتیجه گیری: نتایج این پژوهش نشان داد ویژگی بازشوها بیشترین تاثیر کالبدی را بر کیفیت محیط دارد. همچنین ویژگی های کنترلی در زمینه ی تنظیم حرارت، بازشوها، روشنایی و دید از عوامل اصلی تامین کیفیت محیط است و افراد حتی در صورت تامین مناسب شرایط محیطی، نیازمند داشتن کنترل بر شرایط خود هستند. در زمینه ی نوع ساختمان نیز نتایج نشان داد که با تامین سطح مناسبی از ویژگی های محیطی و کالبدی می توان تاثیرات بعضا منفی سکونت در ساختمان های آپارتمانی بر ادراک محیطی افراد را تعدیل کرد. از سویی تحلیل یافته ها نشان داد ارتفاع واحد از سطح زمین بر درجات ادراک کیفیت محیط تاثیر گذار است.

کلیدواژه ها:

کیفیت محیط داخلی ، ادراک ساکنین ، آپارتمان های مسکونی ، مولفه های کالبدی ، مدل ارزیابی وزنی