نقش بازی های آموزشی دیجیتال در رشد مهارت های شناختی و ذهنی دانش آموزان

بازی های آموزشی دیجیتال (Digital Educational Games) به عنوان ابزارهای تعاملی و چندرسانه ای، طی دهه ی گذشته توجه پژوهشگران تعلیم و تربیت را به خود جلب کرده اند. این مقاله با رویکرد مروری-تحلیلی، شواهد تجربی و نظری موجود درباره تاثیر بازی های آموزشی دیجیتال بر مهارت های شناختی و ذهنی دانش آموزان را بین سال های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵ بررسی می کند. نتایج نشان می دهد که به طور کلی بازی های جدی (serious games) و یادگیری مبتنی بر بازی اثر مثبت و متوسطی بر یادگیری و نگهداری آموخته ها دارند، اما اندازه اثر وابسته به طراحی بازی، پشتیبانی آموزشی همراه بازی و تکرار جلسات است (Wouters et al., ۲۰۱۳). همچنین شواهدی در رابطه با تقویت برخی زیرمولفه های شناختی مانند حافظه کاری، توجه و انعطاف پذیری شناختی وجود دارد، هرچند نتایج در حوزه انتقال مهارت های کلی (far transfer) متنوع اند (Parong & Mayer, ۲۰۲۰; Li, ۲۰۲۴). پژوهش های فارسی نیز نشان می دهند که در محیط های آموزشی ایران، ترکیب بازی های دیجیتال با روش های سنتی و نظارت معلمی، بیشترین اثربخشی را دارد (قدیریان، ۲۰۱۷). در پایان، محورهای طراحی موثر، محدودیت های پژوهش های موجود و پیشنهادهای عملی برای معلمان و طراحان آموزشی ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

بازی آموزشی دیجیتال ، مهارت های شناختی ، یادگیری مبتنی بر بازی ، حافظه کاری ، انگیزش یادگیری ، پشتیبانی آموزشی