نقش چیدمان کلاس در کاهش استرس ناشی از رقابت تحصیلی و مدیریت آن

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر چیدمان فیزیکی کلاس درس بر کاهش استرس دانش آموزان ناشی از رقابت تحصیلی و ارائه راهکارهایی برای مدیریت آن انجام شده است. در نظام آموزشی ایران، رقابت تحصیلی به ویژه در دوره های متوسطه و پیش دانشگاهی، یکی از عوامل اصلی اضطراب و افت کیفیت یادگیری محسوب می شود. این پژوهش تلاش دارد نشان دهد که چیدمان کلاس نه تنها بر تعاملات اجتماعی و احساس امنیت روانی دانش آموزان اثرگذار است، بلکه می تواند به عنوان ابزاری عملی در خدمت کاهش تنش های رقابتی قرار گیرد.روش پژوهش از نوع کیفی-تحلیلی بوده و با بهره گیری از رویکرد پدیدارشناسی، تجربه زیسته معلمان و دانش آموزان در کلاس هایی با چیدمان های متفاوت (صف محور، دایره ای، گروهی و ترکیبی) مورد بررسی قرار گرفته است. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته، مشاهده مستقیم و تحلیل اسناد آموزشی گردآوری شده اند. تحلیل مطالب با استفاده از مدل «تحلیل زمینه ای» صورت گرفته که امکان استخراج مضامین کلیدی مرتبط با استرس، رقابت و تعاملات محیطی را فراهم می سازد.نتایج پژوهش نشان می دهد که چیدمان های گروه محور و دایره ای، در مقایسه با چیدمان های سنتی صف محور، به طور معناداری موجب کاهش احساس رقابت منفی، افزایش حس تعلق به گروه، و ارتقاء تعاملات حمایتی میان دانش آموزان شده اند. همچنین، معلمان در کلاس هایی با چیدمان انعطاف پذیر، توانایی بیشتری در مدیریت فضای روانی کلاس و هدایت رقابت به سمت یادگیری مشارکتی داشته اند. این یافته ها بر ضرورت بازنگری در طراحی فیزیکی کلاس ها و توجه به ابعاد روان شناختی محیط آموزشی تاکید دارند.این پژوهش در نهایت پیشنهاد می کند که سیاست گذاران آموزشی، طراحان فضاهای یادگیری، و معلمان، چیدمان کلاس را نه صرفا یک عنصر فنی، بلکه ابزاری تربیتی و روان شناختی در خدمت عدالت آموزشی و سلامت روانی دانش آموزان تلقی کنند.

کلیدواژه ها:

چیدمان کلاس ، استرس ، رقابت تحصیلی ، مدیریت