نقش تنظیم هیجان در موفقیت تحصیلی: پیوند میان روان شناسی رشد و راهبردهای آموزشی

توانایی تنظیم هیجان در کودکی و نوجوانی به عنوان سازه ای بنیادین در مسیر رشد، نقش تعیین کننده ای در کیفیت توجه، پشتکار، خودانضباطی و تعامل های اجتماعی در مدرسه دارد. وقتی دانش آموز می آموزد برانگیختگی هیجانی را در موقعیت های چالشی یادگیری سامان دهد، ظرفیت های شناختی اش برای برنامه ریزی، بازبینی خطا، استفاده از راهبردهای عمیق و پایدار نگه داشتن انگیزش، فعال تر می شود و پیامدهای تحصیلی بهبود می یابد. پیوند میان تنظیم هیجان و موفقیت تحصیلی از مسیرهایی چون کنترل توجه، انعطاف شناختی، خودگویی سازنده، بازنگری شناختی، تاب آوری در برابر ناکامی، کیفیت رابطه معلم و دانش آموز و اقلیم کلاس شکل می گیرد. نوشتار حاضر با تکیه بر رویکرد تحلیلی توصیفی، چارچوبی یکپارچه ارائه می کند که در آن مفاهیم کلیدی روان شناسی رشد با راهبردهای آموزشی مدرسه محور و کلاس محور هم نوا می شوند. ابتدا بنیادهای نظری و مسیرهای تحولی تنظیم هیجان تبیین می شود، سپس سازوکارهای اثرگذاری بر یادگیری، نقش کارکردهای اجرایی، انگیزش و خودتنظیمی تحصیلی توضیح داده می شود. در ادامه بسته ای از مداخله های مبتنی بر شواهد برای معلمان، مشاوران و مدیران مدرسه پیشنهاد می گردد و طرحی برای اجرا، توانمندسازی کادر آموزشی و ارزشیابی پیامدها عرضه می شود. نتیجه، نقشه ای عملی برای ارتقای موفقیت تحصیلی است که هم به تفاوت های فردی و مرحله های رشد توجه دارد و هم به ضرورت های اجرایی در سطح مدرسه.

کلیدواژه ها:

تنظیم هیجان ، موفقیت تحصیلی ، روان شناسی رشد ، کارکردهای اجرایی ، خودتنظیمی یادگیری ، اقلیم کلاس