اثربخشی توانبخشی شناختی بر کارکردهای اجرایی و خودکارآمدی تحصیلی دانش آموزان پایه ششم ابتدایی

زمینه و هدف: کارکردهای اجرایی، کنش­های عالی نظام عصبی مغز هستند که مجموعه­ای از توانایی­های عالی شامل فرآیندهای تنظیم شناخت، تنظیم رفتار و تنظیم هیجان را به انجام می­رسانند. این سازه به افراد کمک می­کند افکار، رفتار و هیجاناتشان را برای دسترسی به هدف، کنترل و سازمان­دهی کنند. هدف این پژوهش اثر بخشی توانبخشی شناختی بر کارکردهای اجرایی و خودکارآمدی تحصیلی دانش­آموزان دختر پایه ششم ابتدایی شهر شیراز بود. داده­ها و روش­ها: روش پژوهش آزمایشی با طرح پیش­ آزمون- پس­آزمون با گروه کنترل بود. جامعه ­آماری پژوهش کلیه دانش آموزان دختر پایه ششم شهر شیراز بودند. از بین جامعه آماری مذکور، تعداد ۴۰ دانش­آموز به روش نمونه­ گیری خوشه­ای تصادفی به عنوان نمونه پژوهش انتخاب و به روش تصادفی در دو گروه آزمایش ( ۲۰ نفر) و کنترل (۲۰ نفر) گمارده شدند. به منظور جمع ­آوری داده ­های پژوهش از پرسشنامه­ های کارکردهای اجرایی و خودکارآمدی تحصیلی استفاده شد. برنامه آموزش توانبخشی شناختی به مدت ۱۰ جلسه یک و نیم ساعته برای گروه آزمایش اجرا شد. جهت تجزیه و تحلیل اطلاعات از آزمون آماری تحلیل کوواریانس استفاده شد. یافته­ ها: یافته ­های پژوهش نشان داد که آموزش توانبخشی شناختی بر شاخص­ کارکردهای اجرایی (تنظیم شناخت، تنظیم رفتار، تنظیم هیجان) و خودکارآمدی تحصیلی و ابعاد آن (خودکارآمدی آینده تحصیلی، خودکارآمدی عملکردتحصیلی و خودکارآمدی مهارت­های تحصیلی) بر دانش آموزان اثربخش بوده است. به عبارت دیگر، آموزش توانبخشی شناختی منجر به بهبود کارکردهای اجرایی و افزایش خودکارآمدی تحصیلی دانش­آموزان شده است. نتیجه ­گیری: با توجه به اثربخش بودن این برنامه، متخصصان و مشاوران مدرسه می­توانند از این برنامه آموزشی برای بهبود کارکردهای اجرایی و افزایش خودکارآمدی تحصیلی دانش ­آموزان استفاده کنند.

کلیدواژه ها:

توانبخشی شناختی ، کارکردهای اجرایی ، تنظیم شناخت ، تنظیم رفتار ، تنظیم هیجان ، خودکارامدی تحصیلی