مروری بر عوامل موجد استرس شغلی در محیط کار و راهکارهای مقابله با آن

استرس شغلی به عنوان یکی از مهمترین چالشهای محیطهای کاری مدرن محسوب می شود که تاثیرات گسترده ای بر سلامت جسمی، روانی و عملکرد شغلی کارکنان دارد. هدف از این مطالعه مروری بررسی تعریف و ماهیت استرس شغلی، شناسایی عوامل موثر در ایجاد آن و ارائه راهکارهای موثر برای مقابله با این پدیده است. روش تحقیق بر اساس مطالعه مروری-کتابخانه ای انجام شده و داده ها از طریق جست وجو در منابع علمی معتبر داخلی و خارجی، مقالات نشریات علمی-پژوهشی، پایان نامه های دانشگاهی و پایگاه های اطلاعاتی معتبر جمع آوری شده اند. یافته های تحقیق نشان می دهد که استرس شغلی یک واکنش چندبعدی در برابر شرایط چالشی محیط کار است که شامل مولفه های روانی، عاطفی، شناختی و رفتاری می باشد. این پدیده زمانی رخ می دهد که عدم تعادلی بین تقاضاها و فشارهای محیطی با توانایی های فرد در مقابله با آنها وجود داشته باشد. عوامل موثر در ایجاد استرس شغلی به دو دسته کلی سازمانی و فردی تقسیم می شوند. عوامل سازمانی شامل فشار کاری بالا، عدم تعادل بین وظایف و منابع، سبک رهبری نامناسب، تعارض نقشی، ساختار سازمانی نامناسب و عدم شفافیت در وظایف هستند. عوامل فردی نیز شامل شخصیت، سبک مقابله با استرس، سطح تحصیلات، هوش هیجانی، شرایط خانوادگی و میزان حمایت اجتماعی می باشد. راهکارهای مقابله با استرس شغلی بر اساس رویکردی جامع و چندجانبه طراحی شده اند که شامل راهکارهای فردی و سازمانی هستند. راهکارهای فردی شامل آموزش مهارت های مدیریت استرس، افزایش آگاهی از خود، توسعه مهارت های حل تعارض، تقویت هوش هیجانی، آموزش فنون تن آوری و انجام فعالیت های ورزشی منظم است. راهکارهای سازمانی نیز شامل اصلاح ساختار سازمانی، ایجاد محیط کار سالم، افزایش مشارکت کارکنان در تصمیم گیری، حمایت رهبری، ارائه خدمات مشاوره، بهبود شرایط کاری و ایجاد نظام عادلانه پاداش می باشد. نتیجه گیری حاکی از آن است که مدیریت موثر استرس شغلی نیازمند تعهد و همکاری همه جانبه بین مدیران، متخصصان منابع انسانی و کارکنان است. اتخاذ برنامه جامع مدیریت استرس در سازمان ها می تواند به ایجاد محیط کاری سالم، افزایش بهره وری، کاهش غیبت، بهبود کیفیت زندگی، افزایش رضایت شغلی و حفظ سرمایه انسانی کمک کند. با توجه به تفاوت عوامل استرس زا در مشاغل مختلف، ضروری است برنامه های مدیریت استرس بر اساس ویژگی های خاص هر شغل و سازمان طراحی شوند.

کلیدواژه ها:

استرس ، شغلی ، عوامل سازمانی ، مدیریت استرس ، محیط کار