بررسی تاثیر فناوریهای نو ظهور چاپ سنگی بر گسترش اندیشههای سیاسی در عصر قاجار

در سده نوزدهم میلادی و همزمان با تحولات جهانی در عرصه فناوری و ارتباطات ایران نیز شاهد ورود یکی از مهمترین ابزارهای نوین نشر یعنی چاپ سنگی شد. چاپ سنگی نخستین فناوری چاپ گسترده در ایران بود که از دهههای میانی حکومت قاجار مورد استفاده قرار گرفت و به سرعت گسترش یافت. این فناوری نه تنها موجب تحولی اساسی در عرصه تولید و تکثیر کتاب و مطبوعات شد بلکه زمینه ساز شکل گیری فضای عمومی جدیدی گردید که در آن اندیشههای سیاسی اجتماعی و اصلاح طلبانه فرصت بروز و گسترش پیدا کردند. مقاله حاضر با رویکرد تاریخی-تاثیر چاپ سنگی بر شکل گیری افکار عمومی و انتقال اندیشه های نوگرا در عصر قاجار میپردازد. یافته های این پژوهش نشان تحلیلی، به بررسی و میدهد که چاپ سنگی نقشی محوری در تسریع فرآیند بیداری سیاسی مردم گسترش گفتمان مشروطه خواهی و افزایش سطح سواد سیاسی در جامعه ایفا کرده است همچنین روشنفکران و نخبگان سیاسی با استفاده از این ابزار توانستند ایده هایی همچون عدالت، قانون گرایی، آزادی حکومت قانون را از انحصار نخبگان خارج کرده و در میان اقشار مختلف مردم ترویج دهند در نهایت چاپ سنگی را باید یکی از پایه های تحول فکری و سیاسی ایران در آستانه جنبش مشروطه دانست؛ تحولی که بدون وجود این فناوری با چنین شتاب و گستردگی ممکن نبود.

کلیدواژه ها:

چاپ سنگی عصر قاجار ، اندیشه سیاسی ، روشنفکران مشروطه ، فناوری ارتباطی ، بیداری ایرانیان ، مطبوعات اولیه