بررسی تاثیر ارزشیابی توصیفی بر اضطراب امتحان دانش آموزان ابتدایی

هدف این پژوهش بررسی تاثیر ارزشیابی توصیفی بر کاهش اضطراب امتحان در دانش آموزان دوره ابتدایی بود. اضطراب امتحان به عنوان یک واکنش روانشناختی منفی می تواند عملکرد تحصیلی و سلامت روان دانش آموزان را تحت تاثیر قرار دهد (Sarason ۱۹۸۴). ارزشیابی توصیفی، رویکردی کیفی و فرآیند محور است که با تاکید بر بازخوردهای سازنده و حذف نمره دهی عددی به دنبال کاهش فشار روانی مرتبط با ارزیابی و بهبود تجربه یادگیری است (۱۹۹۸, Black & Wiliam). این مطالعه با روش شبه تجربی و طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل دانش آموزان پایه چهارم ابتدایی شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ بود. نمونه ای متشکل از ۶۰ دانش آموز (۳۰ نفر در گروه آزمایش و ۳۰ نفر در گروه کنترل) به صورت نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه استاندارد اضطراب امتحان ساراسون (Sarason ۱۹۵۷) با پایایی ۰/۸۷ آلفای کرونباخ بود. گروه آزمایش به مدت یک نیمسال تحصیلی (۴ ماه) تحت ارزشیابی توصیفی قرار گرفت که شامل بازخوردهای کتبی و شفاهی کیفی و تمرکز بر پیشرفت فردی بود در حالی که گروه کنترل با روش ارزشیابی سنتی نمره دهی عددی ارزیابی شد. داده ها با استفاده از آزمون تی مستقل و تحلیل کوواریانس (ANCOVA) در نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ تحلیل شدند. نتایج نشان داد که میانگین نمرات اضطراب امتحان در گروه آزمایش در پس آزمون (۳۲/۵) به طور معنی داری کمتر از گروه کنترل (۳۸/۷) بود (۰/۰۱ p<۰/۰۱, F(۱,۵۷)=۱۵/۶۷, n۲=۰/۲۱). اندازه اثر ۰/۲۱ نشان دهنده تاثیر متوسط تا قوی ارزشیابی توصیفی است. تحلیل های تکمیلی نشان داد که کاهش اضطراب در زیرمقیاس های شناختی، نگرانی و عاطفی (ترس) نیز معنی دار بود (p<۰/۰۵). این یافته ها حاکی از آن است که ارزشیابی توصیفی با کاهش فشار رقابتی و تقویت خودکارآمدی می تواند اضطراب امتحان را به طور موثری کاهش دهد. پیشنهاد می شود معلمان دوره های آموزشی تخصصی برای اجرای بهینه ارزشیابی توصیفی بگذرانند و تحقیقات آتی تاثیر این روش را در پایه های تحصیلی دیگر یا مناطق جغرافیایی متفاوت بررسی کنند. همچنین توجه به عوامل زمینه ای مانند نگرش والدین و آموزش معلمان می تواند اثربخشی این رویکرد را تقویت کند.

کلیدواژه ها:

ارزشیابی توصیفی ، اضطراب امتحان ، دانش آموزان ابتدایی ، بازخورد ، کیفی ارزشیابی ، سنتی ، خودکارآمدی