آسیب شناسی الگوهای بومی شهرسازی در قوانین و مصوبات کشور ایران با استفاده از آرا و اندیشه های ماکس وبر

طی سال­ های اخیر و به­ ویژه پس از انقلاب سال ۱۳۵۷ ه. و با توجه به ماهیت اسلامی انقلاب، تلاش سیاست گذاران و برنامه ریزان بر این بوده تا با استخراج مولفه ها و معیارهایی از متون دینی و شیوه زیست مردم ایران، الگوهای بومی مبتنی بر سبک زندگی ایرانی-اسلامی معرفی کنند. این الگوها به­ تدریج در اسناد فرادست کشور جای گرفته و به قوانین و مصوبات مرتبط با حوزه های تخصصی شهرسازی و معماری راه یافتند. سوال اصلی این پژوهش چگونگی استفاده از روش ماکس وبر در مطالعات جوامع شهری و بهره ­مندی از فرایند روش تفهم وبری و ارائه نمونه ­های مثالی در پیوند امر خاص و عام برای احصای دایره علمی مشخص، در جهت نقد الگوهای شهرسازی ارائه­ شده در قوانین و مقررات در کشور ایران است؟ تا با استفاده از این منظر، هم از نگاه وبر به سکونتگاه های شرقی فاصله گرفته و هم به آسیب شناسی و نقد سازوکارهای تولید الگوهای بومی شهرسازی کشور در قالب قوانین و مصوبات جاری پرداخته ­شود. بدین منظور، راهبردهای ۸ سند رسمی کشور در حوزه مسائل کلان شهرسازی و معماری، با استفاده از روش تحلیل گفتمان انتقادی و در بستر نظریات وبر، آسیب شناسی شده و مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج این پژوهش نشان می­ دهد بیشتر الگوهای شهرسازی و معماری معرفی ­شده در اسناد رسمی کشور، محتوای ایجابی کمی دارند و اندک موارد ایجابی و اثباتی، از تعاریف مشترک و روش ­شناسی علمی مناسب برخوردار نیستند. همچنین بیشتر موارد ذکر شده در اسناد، کلی و متمایل به نسبی گرایی هستند و در مجموع نمی توانند یک نمونه مثالی منسجم از الگوی بومی مد نظر ارائه کنند. بهره­ مندی از روش وبر در مطالعات جامعه ­شناسی تاریخی شهرهای ایران، می­ تواند افقی جدید در ارائه الگوهای قابل اتکا در جهت رشد و ارتقای حوزه دانش شهرسازی کشور ارائه نماید.

کلیدواژه ها:

آسیب شناسی ، قوانین و مصوبات ، الگوهای بومی شهرسازی ، ماکس وبر ، شهرسازی و معماری ایرانی - اسلامی