شناسایی و اولویت بندی نقاط حادثه خیز ترافیکی شهر اراک با استفاده از روش AHP و GIS

امنیت ترافیکی یکی از چالش های عمده شهرهای معاصر است که نیازمند تحلیل دقیق و برنامه ریزی مبتنی بر داده است. هدف از این پژوهش، شناسایی و اولویت بندی نقاط حادثه خیز ترافیکی در شهر اراک با استفاده از تلفیق روش های تصمیم گیری چندمعیاره (AHP) و سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) است. بدین منظور، داده های تصادفات رانندگی طی سال های ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۲ از مرکز آمار تصادفات پلیس راهور اراک جمع آوری و در محیط ArcGIS مکان یابی شدند. سپس، با استفاده از روش فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP)، وزن دهی به ۷ معیار موثر در وقوع تصادف شامل: تراکم تصادف، تراکم جمعیت، تراکم گذر مسافر، نوع تقاطع، وضعیت نورپردازی، وضعیت علائم راهنمایی و رانندگی و کیفیت روسازی انجام شد. وزن ها توسط ۱۵ کارشناس حمل ونقل و شهرسازی با استفاده از پرسشنامه مقایسات زوجی تعیین گردیدند. نتایج نشان می دهد که معیار «تراکم تصادف» با وزن ۰.۳۲ مهم ترین عامل و «کیفیت روسازی» با وزن ۰.۰۸ کم اهمیت ترین عامل است. با تلفیق لایه های وزن دار در GIS و استفاده از روش Overaly وزنی (Weighted Overlay)، نقشه پهنه بندی خطر تصادف تهیه شد. در نهایت، ۱۲ نقطه حادثه خیز در سطح شهر شناسایی و اولویت بندی شدند که بالاترین اولویت با تقاطع است. این نقاط عمدتا در مناطق مرکزی و شمالی شهر و در مسیرهای اصلی ترافیکی قرار دارند. راهکارهای ارائه شده شامل بهبود نورپردازی، نصب دوربین های کنترل سرعت، بازطراحی تقاطع ها و افزایش نیروی پلیس راهور در ساعات اوج ترافیک است. این مطالعه نشان می دهد که تلفیق AHP و GIS ابزاری کارآمد برای مدیریت ایمنی ترافیکی در شهرهای متوسط ایرانی مانند اراک است.

کلیدواژه ها:

ایمنی ترافیکی ، نقاط حادثه خیز ، AHP ، GIS ، شهر اراک ، Weighted Overlay ، پلیس راهور