نقش فعالیت های مدرسه در شکل گیری مهارت های شهروندی دانش آموزان دختر دوره اول متوسطه

در جهانی که تحولات اجتماعی، فرهنگی و فناوری مرزهای زیست جهانی نوجوانان را گسترش داده اند، پرورش مهارت های شهروندی در مدارس از اهمیت حیاتی برخوردار است. این مقاله به بررسی نقش فعالیت های مدرسه شامل شوراهای دانش آموزی، پروژه های خدمت محور، باشگاه های سواد رسانه ای، مناظره های کلاسی و سایر رویه های اجرایی—در شکل گیری و تقویت شایستگی های شهروندی دانش آموزان دوره  اول متوسطه با تمرکز بر مدارس دخترانه می پردازد. هدف مقاله ارائه چارچوب نظری-عملی و ابزارهای اندازه گیری است که مدیران و معلمان بتوانند در بستر مدرسه پیاده سازی کنند. روش پژوهش مروری-تحلیلی است و مقاله بر پایه  نظریه های یادگیری اجتماعی (Bandura)، یادگیری از طریق عمل (Dewey)، نظریه بوم شناختی (Bronfenbrenner)، رشد اخلاقی (Kohlberg) و مطالعات معاصر شهروندی تربیتی سامان یافته است. در ادامه یک ماتریس فعالیت–مهارت، نمونه ابزارهای سنجش (پرسشنامه خودگزارش دهی ۳۰ ماده ای، چک لیست مشاهده ای ۲۰ شاخصی و پروتکل مصاحبه  گروهی) و پروتکل اقدام پژوهی ۱۲ هفته ای تدوین شده است. یافته ها نشان می دهد فعالیت های مدرسه زمانی بیشترین تاثیر را دارند که در طراحی خود سه ویژگی اصلی داشته باشند: (۱) اصالت مسئله و پیوند با معضلات واقعی مدرسه/محله؛ (۲) مشارکت واقعی دانش آموزان در تصمیم گیری و اجرا؛ و (۳) بازاندیشی و ارزیابی مستمر که یادگیری تکوینی را تسهیل می کند. مقاله پیشنهادهای سیاست محور و اجرایی برای معاونت اجرایی و دبیر مطالعات اجتماعی ارائه می دهد تا مدرسه به یک «آزمایشگاه شهروندی» تبدیل شود.

کلیدواژه ها:

مهارت های شهروندی ، مشارکت دانش آموزی ، شوراهای دانش آموزی ، مطالعات اجتماعی ، اقدام پژوهی ، سواد رسانه ای ، مدرسه دخترانه.