اقدام پژوهی : چگونه توانستم با فعالیت های گروهی بر مهارت های اجتماعی دانش آموزان ابتدایی را گسترش دهم ؟

مهارت های اجتماعی از جمله توانایی هایی هستند که نقش مهمی در رشد همه جانبه شخصیت کودکان ایفا می کنند و ظرفیت آنان را برای برقراری روابط بین فردی موفق، همکاری، حل تعارض و همدلی افزایش می دهند. در دوره ابتدایی که مرحله شکل گیری هویت اجتماعی و الگوهای رفتاری پایدار محسوب می شود، پرورش این مهارت ها از اهمیت دوچندانی برخوردار است. با وجود این، بررسی وضعیت موجود در برخی مدارس ابتدایی نشان می دهد که برنامه آموزشی و فضای کلاس اغلب تمرکز ویژه ای بر آموزش مستقیم مهارت های اجتماعی ندارد و به همان میزان که به مهارت های شناختی پرداخته می شود، به پرورش توانمندی های ارتباطی و همکاری کودکان توجه کافی نمی شود.این اقدام پژوهی با هدف طراحی، اجرا و ارزیابی یک برنامه مداخله ای مبتنی بر فعالیت های گروهی برای توسعه مهارت های اجتماعی دانش آموزان پایه … ابتدایی انجام شد. جامعه پژوهش شامل تمامی دانش آموزان این پایه در مدرسه … بود و نمونه ای به روش هدفمند شامل ۲۵ نفر از یک کلاس انتخاب گردید. طرح پژوهش به روش چرخه ای اقدام پژوهی (برنامه ریزی، اقدام، مشاهده، بازاندیشی) اجرا شد. در گام نخست، سطح اولیه مهارت های اجتماعی دانش آموزان با استفاده از پرسشنامه استاندارد مهارت های اجتماعی (فرم معلم) و مشاهده کلاسی مورد سنجش قرار گرفت. سپس برنامه هشت جلسه ای شامل بازی های گروهی، فعالیت های تعاملی، پروژه های مشترک، ایفای نقش و بحث های هدایت شده، در طول پنج هفته اجرا شد.فرآیند اجرا به گونه ای طراحی شد که هر فعالیت، یک یا چند مهارت اجتماعی خاص مانند گوش دادن فعال، ابراز وجود محترمانه، همدلی با دیگران، حل مسالمت آمیز تعارض و تصمیم گیری گروهی را هدف قرار دهد. طی جلسات مداخله، مشارکت دانش آموزان ثبت و مشاهدات رفتاری به همراه بازخورد معلمان گردآوری گردید. پس از پایان مداخله، ارزیابی مجدد با پرسشنامه و مشاهده انجام و نتایج با پیش آزمون مقایسه شد.یافته ها نشان داد که برنامه فعالیت های گروهی موجب بهبود معنادار در شاخص های همکاری، همدلی، مسئولیت پذیری و حل مسئله اجتماعی گردید. دانش آموزان در تعامل با همسالان خود انعطاف بیشتری نشان دادند، در فعالیت ها مشارکت فعال تری داشتند و تمایل بیشتری به شنیدن دیدگاه های دیگران پیدا کردند. بازخورد والدین و معلمان نیز حکایت از افزایش اعتمادبه نفس، کاهش رفتارهای انزواطلبانه و رشد مهارت های ارتباطی داشت.نتایج این پژوهش ضمن تایید اثرگذاری فعالیت های گروهی به عنوان یک روش آموزشی عملی و کم هزینه، بر ضرورت ادغام برنامه های پرورش مهارت های اجتماعی در آموزش رسمی مدارس تاکید می کند. این مدل می تواند الگویی بومی برای سایر مدارس ابتدایی باشد که در پی ارتقای مهارت های اجتماعی دانش آموزان خود هستند.

کلیدواژه ها:

مهارت های اجتماعی ، اقدام پژوهی ، دانش آموزان ابتدایی ، فعالیت های گروهی ، همکاری ، همدلی ، حل تعارض