تاثیر آموزش خودکنترلی بر پیشگیری از رفتارهای تکانشی

پدیده رفتارهای تکانشی در میان دانش آموزان، یکی از چالش های مهم نظام آموزشی و تربیتی محسوب می شود که می تواند پیامدهای منفی متعددی از جمله افت تحصیلی، مشکلات بین فردی و رفتارهای پرخطر را در پی داشته باشد. این رفتارها اغلب در نتیجه ضعف در مهارت های خودتنظیمی و ناتوانی در کنترل هیجان ها و انگیزه های لحظه ای بروز می یابد. آموزش خودکنترلی به عنوان یکی از زیرمجموعه های آموزش مهارت های زندگی، رویکردی کارآمد برای پیشگیری و کاهش این نوع رفتارها شناخته شده است و بر ارتقای توانایی دانش آموزان در مدیریت هیجانات، تاخیر در ارضای تمایلات و اتخاذ تصمیم های منطقی تمرکز دارد.هدف این پژوهش، بررسی تاثیر آموزش خودکنترلی بر پیشگیری و کاهش رفتارهای تکانشی در دانش آموزان دبستانی و متوسطه اول است. روش تحقیق، مروری-تحلیلی بوده و با استناد به یافته های پژوهش های داخلی و خارجی، الگوهای آموزشی موفق در این حوزه معرفی و تحلیل شده اند. مرور منابع نشان می دهد که مداخلات آموزشی مبتنی بر مدل های شناختی-رفتاری و برنامه های ساختارمند آموزش مهارت های خودکنترلی می توانند در بهبود عملکرد اجرایی مغز، تقویت مهار پاسخ و کاهش واکنش های تکانه ای در دانش آموزان نقش قابل ملاحظه ای ایفا کنند. یافته ها حاکی از آن است که آموزش خودکنترلی، به ویژه زمانی که در قالب فعالیت های گروهی، بازی های شناختی و تمرین های عملی ارائه شود، می تواند به بهبود تعاملات اجتماعی، افزایش سازگاری تحصیلی و کاهش رفتارهای پرخطر بینجامد. همچنین، استمرار آموزش و پشتیبانی محیط خانواده و مدرسه، از عوامل کلیدی در پایداری نتایج محسوب می شود.نتیجه گیری کلی این است که سرمایه گذاری بر آموزش خودکنترلی به عنوان یک راهبرد پیشگیرانه، نه تنها به بهبود سلامت روانی و اجتماعی دانش آموزان کمک می کند، بلکه می تواند زمینه ساز ارتقای کیفیت فرآیند یاددهی-یادگیری و ایجاد محیط های آموزشی سالم و ایمن تر گردد. از این رو، تلفیق این برنامه ها در برنامه های درسی رسمی یا فوق برنامه مدارس، ضرورتی اجتناب ناپذیر است.

کلیدواژه ها:

خودکنترلی ، رفتارهای تکانشی ، پیشگیری رفتاری ، مهارت های زندگی ، دانش آموزان ، مهار پاسخ ، تنظیم هیجان