تجربه خواهران و برادران کودکان استثنایی از زندگی با یک عضو دارای نیازهای ویژه

هدف پژوهش حاضر، کاوش در تجربه زیسته خواهران و برادران کودکان دارای نیازهای ویژه و تبیین معنای آن از منظر فردی و اجتماعی بود. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. مشارکت کنندگان شامل ۱۲ نفر از خواهران و برادران کودکان دارای اختلالات رشدی، ذهنی و جسمی بودند که به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته گردآوری و با استفاده از تحلیل محتوای قیاسی و استقرایی بررسی شد. یافته ها نشان داد که تجربه زیستن با خواهر یا برادر دارای نیاز ویژه، واجد ابعاد چندلایه ای شامل: ۱) احساس نادیده گرفته شدن در خانواده، ۲) فشارهای روانی و تعارض های عاطفی، ۳) مسئولیت پذیری زودهنگام و رشد اجباری، و ۴) نیاز به حمایت و همدلی همتایان است. این تجربه هم زمان می تواند آسیب زا و رشدآفرین باشد. در سطح نظری، یافته ها با مفاهیمی چون دلبستگی، نقش اجتماعی، بار هیجانی خانواده و نظریه تاب آوری قابل تبیین است. در نتیجه، توجه به نیازهای پنهان خواهران و برادران این گروه، طراحی مداخلات روانی–اجتماعی و تقویت نظام حمایتی خانواده از اهمیت بالایی برخوردار است.

کلیدواژه ها:

تجربه زیسته ، خواهران و برادران ، کودک دارای نیازهای ویژه ، تحلیل مضمون ، حمایت روانی-اجتماعی