بررسی عوامل موثر بر رخداد توفان ماسه و گرد و غبار زابل با تاکید بر نقش باد

از عوامل موثر بر ایجاد گردوغبار مناطق خشک فراوانی وزش باد به دلیل توپوگرافی نسبتا هموار فقر پوشش گیاهی و کمبود رطوبت است. در این پژوهش به بررسی خصوصیات، باد ویژگی گردوغبار، رطوبت خاک و تاثیرات آن بر رخداد گرد و غبار در منطقه زابل پرداخته میشود. برای بررسی سرعت و جهت باد داده های ایستگاه بادسنجی زابل در نرم افزار Wrplot ارزیابی شد. سپس نمودار گلماسه به منظور بررسی شاخصهای جابجایی ماسه در نرم افزار SandRose- Graph ترسیم شد تغییرات گردو غبار و شاخص AOD منطقه در سامانه گوگل ارث انجین و تصاویر ماهواره ای MODIS در بازه زمانی ۲۰۱۲ تا ۲۰۲۳ استخراج شد تغییرات شاخص رطوبت خاک منطقه نیز با استفاده از تصاویر ماهواره ای Smap در گوگل ارث انجین مورد پایش قرار گرفت. نتایج نشان میدهد جهت باد غالب ایستگاه زابل شمال غربی جنوب شرقی است که شرایط برای گسترش فرسایش بادی و گردو غبار منطقه را فراهم میکند همچنین تحلیل نمودار شاخص AOD نشان میدهد که جولای ۲۰۱۸ بیشترین حد گردو غبار در منطقه رخ داده و وابستگی متقابلی با میزان گرد و غبار و وزش بادهای ۱۲۰ روزه در زابل دارد نتایج شاخص رطوبت خاک نیز نشان میدهد بیشترین درصد رطوبت خاک رطوبت ۱۰۰ (درصد در ماه فوریه تا آپریل است که موجب کاهش سرعت باد و رخداد گرد و غبار در منطقه میشود همچنین کمترین درصد رطوبت خاک رطوبت ۵ درصد مربوط به ماه جولای تا سپتامبر است که منطبق با رخداد بادهای ۱۲۰ روزه منطقه زابل .است همچنین بررسی جهت باد غالب و حمل ماسه در نقشههای گلباد و گلماسه نشان میدهد منبع اصلی گردوغبار در غرب شهر زابل دریاچه خشک شده (هامون است که با کاهش ورودی آب از رودخانه هیرمند به این دریاچه رسوبات ریزدانه کف دریاچه به صورت گردوغبار باعث کاهش کیفیت هوای منطقه زابل میشود

کلیدواژه ها:

گوگل ارث ، انجین گرد و غبار ، شاخص رطوبت خاک ، زابل ، دریاچه هامون