تحلیل ژئومورفولوژیکی پهنه های مستعد جریان واریزه ای در حوضه آبریز فرحزاد

جریان های واریزه ای از جمله مخاطرات ژئومورفولوژیکی مهم در مناطق کوهستانی هستند که به دلیل شیب تند بارندگی شدید و ویژگی های زمین شناسی رخ میدهند. چالش اصلی در مدیریت این جریانها شناسایی دقیق مناطق مستعد و پیشبینی رفتار آنها است به ویژه در شرایط تغییرات اقلیمی و افزایش شدت بارشها که میتواند خطرات این پدیدهها را تشدید کند. حوضه آبریز فرحزاد تهران به دلیل ویژگیهای ژئومورفولوژیکی و زمین شناسی خاص خود مستعد جریانهای واریزهای و خاکی است. این مطالعه با هدف تهیه نقشه پتانسیل جریانهای واریزه ای در حوضه فرحزاد با استفاده از تحلیلهای مکانی در محیط GIS و دادههای توپوگرافی، زمین شناسی و اقلیمی انجام شد. لایههای اطلاعاتی شامل نقشه ارتفاع رقومی (DEM)، شیب، جهت شیب زمین شناسی مورد پردازش قرار گرفتند. براساس نقشه پهنه بندی پتانسیل جریان واریزهای مناطق مستعد عمدتا تحت تاثیر عواملی چون شیب ارتفاع و ساختار زمین شناسی قرار دارند نواحی واریزهایی که در بخشهای میانی و پایین دست حوضه قرار دارند با شیب ملایمتری نسبت به مناطق بالادست روبه رو هستند و پتانسیل انباشت مواد آبرفتی را دارند اگرچه این نواحی در حال حاضر فعالیت دامنه ای خاصی ندارند اما در صورت بارشهای سنگین یا تغییرات هیدرولوژیکی احتمال وقوع حرکات توده ای وجود دارد نواحی با پتانسیل بالای جریان واریزه ای که در دامنه های شیبدار و بخشهای میانی حوضه واقع شده اند از نظر ساختاری و ژئومورفولوژیکی مستعد ایجاد این نوع حرکات هستند. به ویژه در مناطقی با سنگهای هوازده درز و شکافهای فعال یا ترکیبات ناپایدار، این پتانسیل تشدید میشود در نتیجه حوضه فرحزاد به دلیل ویژگیهای طبیعی خود به شدت در برابر مخاطرات ژئومورفولوژیک آسیب پذیر است و نیاز به برنامه ریزی مدیریت ریسک تثبیت دامنه ها، پایش مداوم و محدودسازی توسعه در نواحی پرخطر دارد. این پژوهش تاکید میکند که عدم ارزیابی دقیق پتانسیل ناپایداری دامنهها میتواند منجر به خسارات زیست محیطی و انسانی قابل توجهی گردد.

کلیدواژه ها:

جریان واریزهای مخاطرات ژئومورفولوژیکی ، مدیریت خطر ، حوضه آبریز فرحزاد