بررسی و ارزیابی مولفه های تاثیرگذار بر ایجاد احساس تعلق به مدرسه در دانش آموزان مقطع ابتدایی

پژوهش حاضر با هدف بررسی و ارزیابی مولفه های تاثیرگذار بر ایجاد احساس تعلق به مدرسه در دانش آموزان مقطع ابتدایی صورت گرفت. تحقیق حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت محتوایی کیفی – کمی (با رویکرد اکتشافی) است. در بخش کیفی، از روش نظریه داده بنیاد (گراندد تئوری) و در بخش کمی، از روش توصیفی پیمایشی استفاده شد. برای گردآوری داده های کیفی از روش مصاحبه ساختارمند استفاده شده و نتایج آن در راستای تدوین مدل پارادایمی، با روش اشتراوس و کوربین (رهیافت نظام مند) در سه محور کدهای باز، محوری و انتخابی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. جامعه آماری بخش کیفی پژوهش شامل سرگروه های درسی و معلمان سرآمد استان اردبیل در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ بود. همچنین جامعه آماری بخش کمی، شامل کلیه همکاران دوره ابتدایی شاغل به تدریس در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ در نواحی یک اردبیل به تعداد ۱۰۷۰ نفر بود. روش نمونه گیری در بخش کیفی، نمونه گیری هدفمند بود و این عمل تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. که در پژوهش حاضر، پس از انجام ۱۲ مصاحبه، اشباع نظری اتفاق افتاد. در بخش کمی نیز، از روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای استفاده شد. داده های استخراج شده از فرآیند مصاحبه با روش اشتراوس و کوربین، ۶ کد انتخابی، ۱۸ کد محوری و ۷۱ کد باز برای احساس تعلق به مدرسه در دانش آموزان مقطع ابتدایی شناسایی شد. عوامل علی دارای چهار مقوله، مقوله محوری دارای چهار گویه، عوامل زمینه ای دارای سه مقوله؛ عوامل مداخله ای دارای سه مقوله؛ راهبردها دارای سه مقوله و پیامدها دارای سه مقوله بود. به علاوه، نتایج تحلیل مسیر نشان داد که عوامل علی تاثیر مستقیم و معناداری بر مقوله محوری دارند (۹۳۱/۰β= ، ۳۷۶/۹۸ =t). علاوه بر این، مقوله محوری تاثیر مثبتی بر راهبردهای پیشنهادی (۸۰۱/۰β=،۲۸۹/۲۳ =t ) دارد. عوامل مداخله ای نیز تاثیر معناداری بر انتخاب و اجرای راهبردها دارند (۱۲۳/۰β= ، ۶۷۳/۲ =t )، که نشان می دهد موانع آموزشی، نگرش معلمان و والدین، و مقاومت شناختی دانش آموزان می توانند جهت گیری برنامه های تربیتی را تحت تاثیر قرار دهند. از سوی دیگر، شرایط زمینه ای، نقش مهم تری در شکل گیری راهبردهای مناسب ایفا نکرده است (۰۱۲/۰β = ، ۳۷۹/۰ =t ) در نهایت، نتایج نشان داد که راهبردهای به کار رفته تاثیر مستقیم و قابل توجهی بر پیامدهای نهایی دارند (۶۹۸/۰β= ، ۶۷۲/۲۱ =t). به طور کلی، نتایج این پژوهش نشان می دهد که احساس تعلق به مدرسه نقش حیاتی در بهبود عملکرد تحصیلی و سلامت روانی دانش آموزان دارد و تاکید بر ایجاد محیط های حمایتی و آموزش مهارت های تنظیم هیجانی می تواند به تقویت این احساس کمک کند.

کلیدواژه ها:

دوره ابتدایی ، احساس تعلق ، رویکرد آمیخته