بررسی تاثیر هیجان تحصیلی و هویت تحصیلی بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان

پیشرفت تحصیلی که معمولا با شاخص هایی مانند نمرات درسی، معدل و موفقیت در آزمون ها سنجیده می شود، همواره هدف نهایی نظام های آموزشی و خانواده ها بوده است. در گذشته، تمرکز اصلی بر روی عوامل شناختی مانند هوش و حافظه بود، اما پژوهش های چند دهه اخیر به وضوح نشان می دهند که عوامل غیرشناختی، عاطفی و اجتماعی نقشی به همان اندازه مهم و گاهی حتی مهم تر در تعیین مسیر موفقیت دانش آموزان ایفا می کنند. در این میان، دو مفهوم هیجان تحصیلی و هویت تحصیلی به عنوان متغیرهای کلیدی مورد توجه قرار گرفته اند.هیجان تحصیلی به طیف وسیعی از احساسات مثبت و منفی اطلاق می شود که دانش آموزان مستقیما در ارتباط با فرآیند یادگیری، فعالیت های درسی و محیط آموزشی خود تجربه می کنند. این هیجانات می توانند در قالب هیجان های مثبت مانند لذت بردن از حل یک مسئله چالش برانگیز، غرور ناشی از موفقیت، اشتیاق برای یادگیری موضوعی جدید و امیدواری به آینده ظاهر شوند. در مقابل، هیجان های منفی مانند اضطراب امتحان، ترس از قضاوت شدن، خستگی و بی حوصلگی ناشی از تکالیف تکراری و احساس ناامیدی در مواجهه با شکست نیز بخشی از این طیف هستند. تاثیر این هیجانات بر پیشرفت کاملا مشهود است؛ هیجان های مثبت انگیزه درونی را افزایش می دهند، باعث درگیر شدن بیشتر با مطالب درسی می شوند، راهبردهای یادگیری عمیق تر را تسهیل می کنند و در نهایت منجر به عملکرد بهتر می گردند. در مقابل، هیجان های منفی مزمن می توانند باعث اجتناب از موقعیت های یادگیری، کاهش تمرکز، اختلال در حافظه و در نهایت افت تحصیلی شوند.از سوی دیگر، هویت تحصیلی به مفهوم درک و تعریفی برمی گردد که یک دانش آموز از خود به عنوان یک یادگیرنده و دانش آموز دارد. این هویت شامل باورها، ارزش ها، نگرش ها و تصوری است که فرد درباره توانایی ها، علایق و اهداف تحصیلی خودش و همچنین احساس تعلق به محیط آموزشی شکل می دهد. یک دانش آموز با هویت تحصیلی قوی و مثبت، خود را فردی می داند که می تواند بر چالش های درسی غلبه کند، برای تحصیل ارزش قائل است و خود را بخشی از جامعه مدرسه می پندارد. این حس هویت قوی، عاملی محرک برای تلاش مستمر، پشتکار در مواجهه با موانع و انتخاب راهبردهای یادگیری موثر است. برعکس، دانش آموزی با هویت تحصیلی ضعیف ممکن است خود را به عنوان یک یادگیرنده ناموفق ببیند، برای آموزش ارزشی قائل نباشد و در نتیجه انگیزه و تلاش خود را از دست بدهد.

کلیدواژه ها:

دانش آموزان ، هویت تحصیلی ، هیجان تحصیلی ، معلمان ، مدرسه ، پیشرفت تحصیلی