نقش آموزش ترکیبی جغرافیا و علوم اجتماعی در توسعه تفکر انتقادی در دانش آموزان

تفکر انتقادی به عنوان یکی از مهارت های کلیدی قرن بیست و یکم، نقشی محوری در آماده سازی دانش آموزان برای مواجهه با چالش های پیچیده جهانی ایفا می کند. این پژوهش با هدف بررسی تاثیر آموزش ترکیبی جغرافیا و علوم اجتماعی بر توسعه تفکر انتقادی دانش آموزان دوره متوسطه دوم انجام شد. پژوهش از رویکرد آمیخته با طراحی تبیینی متوالی استفاده کرد و داده ها از ۱۸۰ دانش آموز (۹۰ نفر در گروه آزمایش و ۹۰ نفر در گروه کنترل) و ۲۴ معلم از ۱۲ مدرسه در تهران جمع آوری شد. ابزارهای پژوهش شامل پرسش نامه استاندارد کالیفرنیا (CCTST)، آزمون عملکرد پروژه محور و مصاحبه های نیمه ساختاریافته بود.یافته های کمی نشان داد که گروه آزمایش پس از ۱۲ هفته آموزش ترکیبی، در مهارت های تفکر انتقادی (میانگین ۳۲٫۶ ± ۲٫۹) و عملکرد پروژه محور (۸۰٫۲ ± ۸٫۴) به طور معناداری نسبت به گروه کنترل (۲۵٫۹ ± ۳٫۱ و ۵۶٫۷ ± ۹٫۵) بهبود یافت (p<۰.۰۰۱). داده های کیفی نیز حاکی از افزایش انگیزه، تحلیل چندوجهی و جذابیت یادگیری برای دانش آموزان بود، اگرچه چالش هایی مانند کمبود آموزش معلمان و منابع محدود گزارش شد.این نتایج بر ضرورت بازنگری برنامه های درسی و تقویت آموزش میان رشته ای تاکید دارد. پیشنهاد می شود که برنامه ریزان درسی و معلمان از فعالیت های پروژه محور و منابع دیجیتال برای ارتقای تفکر انتقادی استفاده کنند.

کلیدواژه ها:

آموزش ترکیبی ، جغرافیا ، علوم اجتماعی ، تفکر انتقادی ، یادگیری میان رشته ای