تاثیر احتمالی جامعه دوره ناصری بر تحول شبیه زینب در نسخ تعزیه تکیه دولت

چگونگی دگرگونی شبیه زینب در نسخ دست نوشت تعزیه نامه دوره ناصری، تحت تاثیر شرایط اجتماعی و فرهنگی آن زمان،هدف اصلی این مقاله است. بهره گیری از دست مایه های فرهنگی دوره ناصری در نسخ دست نوشت زمانه ناصری، سبب افزایش داستانک ها و بیان گر رشد شبیه زینب و عبور شبیه یادشده از ایستایی تمثیل وار به نمونه ای حقیقی از زنان جامعه خویش است. کارایی گوناگون شبیه زینب در لحظه های بحرانی و غم بار، چگونگی تاثیرپذیری احتمالی شبیه زینب را از اجتماع و فرهنگ دوره ناصری آشکار می کند. سندها و نسخ دست نوشت تعزیه نامه به جا مانده از آن زمان، منابعی با اعتبار در کشف چگونگی بازتاب شرایط یادشده و تحول شبیه زینب است. پرسش اصلی این مقاله به چگونگی روند تحول شبیه زینب از زنی خرافی به زنی مبارز، متناسب با رخ دادهای اجتماعی و فرهنگی و هم چنین فرضیه اصلی به تاثیر قراردادهای اجتماعی و فرهنگی بر گوناگونی و پویایی کارایی شبیه زینب بر اساس ویژگی های درون و برون متنی در تعزیه نامه های دوره ناصری می پردازد. منظور از ویژگی های درون و برون متنی، شرایط جامعه و فرهنگ دوره ناصری است. یافته های این مقاله به روش تحلیل محتوای کیفی و با استفاده از منابع کتاب خانه ای و نسخ دست نوشت تعزیه نامه دوره ناصری، واکاوی خواهد گردید. گستره زمانی پژوهش به دوره ناصری «ناصرالدین شاه قاجار» و گستره مکانی، مربوط به نسخ دست نوشت تعزیه نامه تکیه دولت «تهران» است.

کلیدواژه ها:

شبیه زینب ، اجتماع ، فرهنگ ، پویایی ، تکیه دولت