اثر تغییر کاربری اراضی بر برخی ویژگی های فیزیکی و شیمیایی خاک های نیمه شمالی استان فارس

با توجه به روند رو به رشد جمعیت، تغییر کاربری یکی از چالش های قرن اخیر برای ایجاد امنیت غذایی می باشد. مدیریت نادرست اراضی می تواند بر ویژگی های خاک اثر مخربی داشته باشد به طوری که این امر در آینده می تواند خسارت جبران ناپذیری بر خاک وارد سازد. بنابراین بررسی اثرات تغییر کاربری برای مدیریت بهتر اراضی اجتناب ناپذیر است. در این پژوهش با هدف بررسی اثر تغییر کاربری بر ویژ گی های فیزیکی و شیمیایی خاک ها، ۳۰۰ نمونه کاملا تصادفی از چهار کاربری جنگل، کشاورزی، مرتع فقیر و مرتع قوی استان فارس جمع آوری و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد تغییر کاربری بر ویژگی های مورد بررسی تاثیر داشته است به طوری که بیشترین میزان ماده آلی (۴۵/۳ درصد) و میانگین وزنی قطر خاکدانه ها (۲/۲ میلی متر) به ترتیب در کاربری های جنگل و کشاورزی با پوشش گیاهی خوب به دست آمد که این امر می تواند به دلیل ورودی بیشتر و خروجی کمتر مواد آلی در این اراضی باشد. همچنین در این اراضی پ هاش خاک به دلیل ترشح اسیدهای آلی از ریشه گیاهان کاهش یافته است و بیشترین مقدار پ هاش در کاربری مرتع ضعیف به میزان ۳۹/۸ مشاهده شد. چگالی ظاهری در بین کاربری های مورد مطالعه تفاوت معناداری نداشت. اگرچه در مراتع ضعیف به دلیل تخریب خاکدانه ها و چرای بی رویه دام ها چگالی ظاهری از سه کاربری دیگر  به میزان ۵ درصد بیشتر بود. به طور کلی با تغییر کاربری از جنگل و مراتع قوی به سمت از بین رفتن پوشش گیاهی در  مراتع ضعیف، کیفیت خاک تنزل پیدا کرده است بنابراین برای تصمیم گیری در مورد آینده هر خاک با تغییر کاربری، پایش خاک ضروری می اشد.

کلیدواژه ها:

ترکیب مکانیکی خاک ، چگالی ظاهری ، کیفیت خاک ، قابلیت هدایت الکتریکی ، میانگین وزنی قطر خاکدانه ها